W Polsce można zdobyć licencje rekreacyjne LAPL i PPL oraz zawodowe CPL i ATPL. Wybór zależy od tego, czy chcesz latać dla przyjemności, czy planujesz pracę w lotnictwie. System opiera się na przepisach EASA, dlatego licencje wydane w Polsce są uznawane w państwach Unii Europejskiej, z uwzględnieniem zakresu wpisanych uprawnień i aktualnych wymogów.
Licencje rekreacyjne i podstawowe
Osoba, która chce latać turystycznie lub rozwijać lotnicze hobby, najczęściej wybiera między LAPL a PPL(A). Obie licencje pozwalają na wykonywanie lotów niekomercyjnych, ale różnią się zakresem możliwości i perspektywą dalszego szkolenia.
LAPL, czyli Light Aircraft Pilot Licence, jest lżejszą licencją przeznaczoną do latania lekkimi statkami powietrznymi. Wiąże się z ograniczeniami dotyczącymi między innymi kategorii samolotu, liczby pasażerów i masy startowej. Sprawdza się, gdy celem są lokalne loty rekreacyjne bez planów zawodowych.
PPL(A), czyli Private Pilot Licence, to prywatna licencja samolotowa o szerszym zastosowaniu. Umożliwia wykonywanie lotów niekomercyjnych i zabieranie pasażerów, a jej posiadacz może później rozwijać się w kierunku CPL. Z tego powodu PPL(A) jest bardziej uniwersalną podstawą zarówno dla hobbysty, jak i osoby rozważającej karierę zawodową.
Przy wyborze między tymi licencjami znaczenie mają przede wszystkim:
- Cel szkolenia – LAPL służy głównie rekreacji, a PPL(A) daje szersze możliwości dalszego rozwoju.
- Zakres planowanych lotów – LAPL wiąże się z większymi ograniczeniami dotyczącymi statku powietrznego i operacji.
- Perspektywa zawodowa – PPL(A) jest naturalnym etapem przed szkoleniem do CPL(A).
- Wymagania zdrowotne – przed rozpoczęciem szkolenia trzeba uzyskać właściwe orzeczenie lotniczo-lekarskie.
Licencje zawodowe
Ścieżka zawodowa zaczyna się zwykle od PPL(A), a następnie obejmuje szkolenia i uprawnienia prowadzące do CPL(A). CPL, czyli Commercial Pilot Licence, pozwala wykonywać określone czynności lotnicze za wynagrodzeniem. Zakres pracy zależy jednak od posiadanych uprawnień, doświadczenia, rodzaju operacji i wymagań konkretnego pracodawcy.
ATPL, czyli Airline Transport Pilot Licence, jest licencją pilota transportu liniowego i najwyższym poziomem licencjonowania pilotów samolotowych. Kandydat do pracy w liniach lotniczych przechodzi zwykle szkolenie obejmujące teorię ATPL, praktykę, uprawnienia do lotów według wskazań przyrządów oraz przygotowanie do pracy w załodze wieloosobowej. W praktyce młody pilot może rozpocząć pracę w linii z uprawnieniami odpowiadającymi tak zwanemu „zamrożonemu ATPL”, a pełną licencję ATPL uzyskuje po spełnieniu wymagań dotyczących doświadczenia i nalotu.
Ogólny przebieg drogi zawodowej można przedstawić w trzech etapach:
- Teoria – nauka przepisów, meteorologii, nawigacji, zasad operacji lotniczych i innych przedmiotów wymaganych dla wybranego poziomu szkolenia.
- Szkolenie praktyczne – loty z instruktorem, loty samodzielne oraz zdobywanie doświadczenia i dodatkowych uprawnień.
- Egzaminy – zaliczenie wymaganych egzaminów teoretycznych i praktycznych przed egzaminatorem upoważnionym przez Urząd Lotnictwa Cywilnego.
Ważne jest rozróżnienie między samą licencją a uprawnieniami wpisanymi do licencji. CPL lub ATPL nie oznacza automatycznie uprawnienia do każdego rodzaju operacji i każdego samolotu.
Licencje pilota w skrócie
| Licencja | Przeznaczenie | Możliwość zarobkowania |
|---|---|---|
| LAPL | Podstawowe loty rekreacyjne lekkimi statkami powietrznymi | Nie |
| PPL(A) | Loty prywatne i turystyczne samolotem | Nie |
| CPL(A) | Wykonywanie określonych operacji lotniczych w ramach pracy zawodowej | Tak, w zakresie uprawnień i spełnionych wymagań |
| ATPL(A) | Loty w transporcie lotniczym i kariera pilota liniowego | Tak |
Uprawnienia dodatkowe
Licencja jest podstawą, ale zakres codziennego latania określają także uprawnienia dodatkowe. Zdobywa się je w ramach osobnych szkoleń i potwierdza odpowiednim wpisem lub dokumentem.
- VFR Noc pozwala wykonywać loty z widocznością ziemi po zmroku, zgodnie z wymaganiami dla tego uprawnienia.
- IR umożliwia wykonywanie lotów według wskazań przyrządów, także w warunkach ograniczonej widzialności, w zakresie określonym przepisami.
- MEP dotyczy samolotów wielosilnikowych tłokowych i pozwala rozszerzyć uprawnienia na tę klasę statków powietrznych.
- FI jest uprawnieniem instruktorskim, które pozwala prowadzić szkolenie w locie po spełnieniu dodatkowych warunków.
W szkoleniu zawodowym spotyka się także przygotowanie do pracy w załodze wieloosobowej, między innymi MCC, oraz UPRT, czyli szkolenie zapobiegania sytuacjom krytycznym i wyprowadzania samolotu z takich sytuacji.
Wymagania formalne i egzaminy
Każda ścieżka zaczyna się od sprawdzenia stanu zdrowia u uprawnionego orzecznika lotniczo-lekarskiego. Dla licencji rekreacyjnych najczęściej stosuje się orzeczenie klasy 2, natomiast kandydaci na pilotów zawodowych potrzebują zasadniczo orzeczenia klasy 1. Wymagania mogą zależeć od rodzaju licencji i aktualnych przepisów, dlatego badanie najlepiej wykonać przed poniesieniem większych kosztów szkolenia.
Najpierw odwiedź orzecznika lotniczo-lekarskiego, a dopiero potem wybieraj pełną ścieżkę szkolenia. Pozwala to sprawdzić, czy spełniasz wymagania zdrowotne właściwe dla planowanej licencji.
Szkolenie odbywa się w zatwierdzonym ośrodku, a wymagane egzaminy teoretyczne i praktyczne są przeprowadzane zgodnie z zasadami nadzorowanymi przez Urząd Lotnictwa Cywilnego. Aktualne wymogi mogą się zmieniać wraz z przepisami EASA i krajowymi procedurami ULC, dlatego przed rozpoczęciem kursu trzeba sprawdzić bieżące informacje urzędowe.
Jeżeli chcesz latać wyłącznie dla przyjemności, zwykle wystarczy rozważyć LAPL albo bardziej rozwojową PPL(A). Gdy celem jest praca w lotnictwie, planuj ścieżkę od PPL(A) przez CPL(A), wymagane uprawnienia i doświadczenie aż do ATPL(A).


