Jakie są klasy przestrzeni powietrznej w Polsce?

Przestrzeń powietrzna

W Polsce, w granicach FIR Warszawa (EPWW), stosuje się przede wszystkim klasy C, D oraz G. Klasy C i D oznaczają przestrzeń kontrolowaną, w której lot wymaga zezwolenia ATC. Klasa G jest przestrzenią niekontrolowaną, bez obowiązku uzyskania zezwolenia ATC, ale z odpowiedzialnością pilota za bezpieczne wykonanie lotu.

Jakie klasy przestrzeni powietrznej występują w Polsce?

Klasy przestrzeni powietrznej określają między innymi rodzaj dopuszczonych lotów, zakres separacji zapewnianej przez służby ruchu lotniczego, dostępne służby oraz wymagania dotyczące łączności. W polskim FIR Warszawa nie wykorzystuje się wszystkich siedmiu klas ICAO. W praktyce pilot spotyka głównie:

Podział na przestrzeń kontrolowaną i niekontrolowaną przedstawia się następująco:

  • Klasy C i D – przestrzeń kontrolowana, w której zapewniana jest służba kontroli ruchu lotniczego i wymagane jest zezwolenie ATC.
  • Klasa G – przestrzeń niekontrolowana, w której nie ma obowiązku uzyskania zezwolenia ATC, a separacja nie jest zapewniana przez kontrolera.

Sama klasa nie jest tym samym co struktura przestrzeni, na przykład CTR, TMA, droga lotnicza, RMZ czy strefa TSA. Te struktury mogą mieć określoną klasę, granice poziome i pionowe oraz dodatkowe warunki opublikowane w AIP Polska.

Klasy C, D i G – zestawienie wymagań

Poniższa tabela pokazuje podstawowe różnice między klasami używanymi w polskiej przestrzeni powietrznej. Szczegółowe granice, kanały łączności, aktywność struktur i lokalne procedury należy sprawdzać w aktualnym AIP Polska oraz odpowiednich komunikatach lotniczych.

Klasa Rodzaj lotu Separacja Służba Łączność Zezwolenie ATC
C IFR i VFR IFR od IFR i VFR, VFR od IFR ATC, a dla VFR także informacje o ruchu VFR i na żądanie rady dotyczące zapobiegania kolizjom Ciągła dwukierunkowa łączność foniczna powietrze–ziemia Wymagane dla każdego lotu
D IFR i VFR IFR od IFR. Dla pozostałego ruchu przekazywane są informacje o ruchu i na żądanie rady dotyczące zapobiegania kolizjom ATC oraz informacje o ruchu Ciągła dwukierunkowa łączność foniczna powietrze–ziemia Wymagane dla każdego lotu
G IFR i VFR Brak separacji zapewnianej przez ATC FIS na żądanie IFR musi mieć możliwość nawiązania łączności. Dla VFR zależy to od konkretnej struktury i opublikowanych wymagań Nie jest wymagane

W klasie C kontrola zapewnia szerszy zakres separacji niż w klasie D. W klasie D separowane są od siebie loty IFR, natomiast wobec pozostałego ruchu piloci otrzymują informacje o ruchu i mogą uzyskać rady dotyczące zapobiegania kolizjom. W klasie G nie występuje separacja zapewniana przez ATC, dlatego pilot musi samodzielnie oceniać sytuację i utrzymywać bezpieczny odstęp od innych statków powietrznych.

W klasach C i D obowiązek łączności wynika z kontrolowanego charakteru przestrzeni. W klasie G nie można natomiast przyjąć, że każda sytuacja wymaga dokładnie tych samych procedur radiowych. Dodatkowe wymagania mogą wynikać z ustanowienia na danym obszarze RMZ, czyli strefy obowiązkowej łączności radiowej, albo z lokalnych zapisów AIP.

Co oznaczają IFR, VFR, ATC i FIS?

Najważniejsze skróty używane przy opisie klas przestrzeni powietrznej oznaczają:

  • IFR – przepisy wykonywania lotów według wskazań przyrządów pokładowych.
  • VFR – przepisy wykonywania lotów z widocznością.
  • ATC – służba kontroli ruchu lotniczego, która wydaje zezwolenia i zapewnia określoną separację zgodnie z klasą przestrzeni.
  • FIS – służba informacji powietrznej, przekazująca pilotom informacje potrzebne do bezpiecznego wykonania lotu. FIS nie zastępuje zezwolenia ATC ani separacji zapewnianej przez kontrolera.

W przestrzeni kontrolowanej pilot wykonuje lot zgodnie z zezwoleniem organu kontroli ruchu lotniczego. W przestrzeni klasy G nie potrzebuje zezwolenia ATC, ale nadal musi przestrzegać przepisów wykonywania lotów, ograniczeń opublikowanych dla danego obszaru oraz ewentualnych wymagań łączności.

Klasy przestrzeni powietrznej nie określają samodzielnie wszystkich ograniczeń dotyczących bezzałogowych statków powietrznych. Dla operacji SBSP funkcjonują także strefy geograficzne, które są osobnym zagadnieniem i mogą ograniczać, wyłączać albo warunkować lot drona. Ich aktualny status należy sprawdzać w źródłach przeznaczonych dla operatorów BSP, między innymi w systemach PAŻP.

Jak wygląda podział pionowy FIR Warszawa?

FIR Warszawa obejmuje przestrzeń nad Polską, w której zapewnia się służbę informacji powietrznej i służbę alarmową. Przestrzeń kontrolowana jest organizowana także pionowo. W podstawowym ujęciu dolna przestrzeń kontrolowana rozciąga się od FL95 do FL365, a górna znajduje się powyżej FL365. FL95 oznacza poziom lotu 95, natomiast FL365 – poziom lotu 365.

Granice klas, sektorów i poszczególnych struktur mogą zależeć od miejsca oraz wysokości. Dlatego sama informacja, że dany obszar należy do FIR Warszawa, nie wystarcza do ustalenia warunków konkretnego lotu. Do planowania należy wykorzystać aktualne publikacje lotnicze, mapy przestrzeni i informacje o czasowej aktywności struktur.

Szybka ściąga: w klasach C i D potrzebujesz zezwolenia ATC oraz ciągłej łączności dwukierunkowej. W klasie G zezwolenie ATC nie jest wymagane, ale separacja nie jest zapewniana przez kontrolera, a dodatkowe wymagania mogą wynikać z lokalnych stref i publikacji lotniczych.

Redakcja lotniczapolska.pl

Lotnicza Polska to portal o lotnictwie. Opisujemy samoloty i systemy awioniki, wyjaśniamy, jak działa komunikacja z kontrolą ruchu i jak bada się zdarzenia lotnicze. Tłumaczymy przepisy prawa lotniczego, od przestrzeni powietrznej po przewóz materiałów niebezpiecznych. Podpowiadamy też pasażerom, jakie prawa przysługują im przy opóźnieniu lub odwołaniu lotu.

Wszystkie wpisy tego autora