Jak wygląda ukraiński samolot prezydencki Wołodymyra Zełenskiego?

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski w swoich zagranicznych podróżach dyplomatycznych najczęściej korzysta z samolotu Airbus A319-100ACJ o rejestracji UR-ABA. Ze względów bezpieczeństwa w czasie trwającej wojny prezydent regularnie używa także maszyn sojuszniczych oraz startuje z różnych portów lotniczych, w tym z lotniska Rzeszów-Jasionka. Jeśli zastanawiasz się, jakim samolotem lata Zełenski, to właśnie ten Airbus jest jego podstawową maszyną, choć nie jedyną używaną podczas podróży.

Czym lata prezydent Ukrainy?

Ukraiński samolot prezydencki to przede wszystkim Airbus A319-100ACJ, oznaczony rejestracją UR-ABA. Ten wąskokadłubowy odrzutowiec w wersji ACJ (Airbus Corporate Jet) pełni najważniejszą rolę w transporcie najwyższych rangą urzędników Ukrainy, w tym prezydenta Wołodymyra Zełenskiego. Maszyna łączy zaawansowane systemy pokładowe z rozbudowaną kabiną VIP, zapewniając komfortową i stosunkowo szybką podróż na średnich oraz dłuższych dystansach.

Samolot UR-ABA bywa potocznie określany jako ukraiński „Air Force One”, ponieważ jest główną maszyną wykorzystywaną do przewozu głowy państwa. Kiedy nie wykonuje lotów rządowych, jest bazowany w części wojskowej portu lotniczego Kraków-Balice, skąd często rozpoczyna i kończy rotacje związane z wizytami zagranicznymi.

Historia i przekazanie samolotu

Produkcja i montaż w Hamburgu

Airbus A319-100ACJ w wersji ukraińskiej został zmontowany w Hamburgu w 2007 roku. Konstrukcja powstała od początku jako samolot dla VIP-ów – z wzmocnioną instalacją elektryczną, możliwością rozbudowy systemów łączności oraz przestronną kabiną przystosowaną do aranżacji salonów, biur i części wypoczynkowej. Dzięki temu już na etapie produkcji przygotowano go do roli maszyny dla najważniejszych pasażerów.

Początki jako samolot korporacyjny

Zanim UR-ABA trafił do Ukrainy, był eksploatowany jako samolot korporacyjny ACJ przez austriacką firmę czarterową JetAlliance. Obsługiwał komercyjne loty biznesowe, a jednocześnie – zgodnie z danymi ruchu lotniczego – bywał wynajmowany na potrzeby przedstawicieli rządu Ukrainy. W praktyce oznacza to, że maszyna była związana z ukraińskimi władzami już przed formalnym przejęciem jej do floty rządowej.

Przekazanie rządowi Ukrainy i wejście do służby

W 2008 roku Airbus A319-100ACJ został oficjalnie przekazany rządowi Ukrainy. Od tej chwili samolot stał się częścią rządowego zespołu transportowego, choć do służby liniowej wszedł dopiero w 2010 roku. Prawdopodobnie w tym okresie przechodził rozbudowę wnętrza i instalację systemów specyficznych dla misji państwowych, takich jak dodatkowe środki łączności, szyfrowania i ochrony.

Od momentu wejścia do eksploatacji UR-ABA realizuje loty z najważniejszymi przedstawicielami władz, obsługując zarówno wizyty w Europie, jak i podróże międzykontynentalne – w tym rejsy do Stanów Zjednoczonych z międzylądowaniem i tankowaniem w Irlandii.

Specyfikacje techniczne Airbusa A319-100ACJ

Wymiary i zasięg

Airbus A319-100ACJ ma długość niespełna 34 metrów i rozpiętość skrzydeł przekraczającą 34 metry. Te wymiary zapewniają dobrą stabilność w locie oraz sprzyjają pracy skrzydeł na dłuższych trasach. W wersji pasażerskiej A319 może zabrać około 160 osób, lecz konfiguracja VIP znacząco ogranicza liczbę miejsc na rzecz większej przestrzeni.

Zasięg samolotu przy pełnych zbiornikach paliwa sięga około 7000 kilometrów. Taka wartość pozwala na przeloty z Europy do Ameryki Północnej z jednym planowym międzylądowaniem na tankowanie, na przykład na lotnisku w Irlandii. To właśnie dlatego w przypadku lotów do USA trasa zwykle obejmuje postój techniczny po drodze.

Prędkość i pułap

Napęd A319 stanowią dwa silniki odrzutowe o łącznym maksymalnym ciągu około 240 kN, co przekłada się na maksymalną prędkość przelotową około 870 km/h, czyli mniej więcej 0,78–0,8 Ma. Dzięki temu maszyna jest w stanie stosunkowo szybko pokonywać trasy między stolicami państw.

Airbus A319-100ACJ może operować na wysokości ponad 12 kilometrów. Lot na takim pułapie zmniejsza opory powietrza i zużycie paliwa, a równocześnie oddala samolot od niższych warstw atmosfery, gdzie ruch lotniczy jest gęstszy, co sprzyja płynniejszej i bardziej komfortowej podróży.

Flota samolotów rządowych Ukrainy

Antonow An-148 – status i użycie

Uzupełnieniem rządowej floty Ukrainy pozostaje Antonow An-148 o rejestracji UR-UKR. Ten odrzutowiec krótkodystansowy był wykorzystywany głównie do lotów na mniejsze odległości, w ramach kraju lub regionu. Ostatni lot An-148 w rządowej służbie odbył się 19 lutego 2022 roku na trasie Monachium – Kijów.

Od początku pełnoskalowej inwazji Rosji An-148 jest nieaktywny i pozostaje zbazowany w porcie lotniczym Kijów-Boryspol. W praktyce oznacza to, że wszelkie priorytetowe misje z udziałem najwyższych władz obsługuje dziś przede wszystkim Airbus A319-100ACJ oraz – w razie potrzeby – samoloty sojusznicze.

Wykorzystanie Airbusa A319 w lotach VIP

Loty krajowe i międzynarodowe

Airbus A319-100ACJ jest obecnie podstawowym samolotem używanym przez prezydenta i przedstawicieli rządu w lotach krajowych i międzynarodowych. Maszyna regularnie pojawia się na trasach łączących Kraków, Warszawę, Rzeszów z innymi europejskimi portami, takimi jak Bukareszt, Londyn czy Bruksela. Niejednokrotnie wykonywała też rejsy w kierunku USA, z międzylądowaniem w Irlandii.

Gdy samolot nie służy do przewozu prezydenta, bywa wykorzystywany przez innych wysokich urzędników – członków rządu, szefa kancelarii prezydenta czy delegacje wojskowe. W czasie wojny jego aktywność jest duża, a plan lotów – elastycznie dostosowywany do potrzeb politycznych i wojskowych.

Samoloty sojusznicze w misjach o podwyższonym ryzyku

W sytuacjach, gdy wymagany jest szczególnie wysoki poziom bezpieczeństwa lub pojawiają się specyficzne wymogi logistyczne, prezydent Ukrainy nie korzysta wyłącznie z własnego Airbusa. Podczas części podróży zagranicznych używane są sojusznicze samoloty wojskowe, takie jak transportowe C-17 Globemaster III czy specjalistyczne wersje rządowe Boeinga, na przykład C-40B. Tego typu maszyny oferują rozbudowane systemy samoobrony i łączności oraz możliwość działania w warunkach zwiększonego zagrożenia.

Logistyka podróży prezydenta

Organizacja podróży Wołodymyra Zełenskiego w czasie wojny to złożony proces, w który zaangażowane są służby ochrony, wojsko oraz partnerzy z państw sojuszniczych. Trasa lotu, godziny startów i lądowań, a także wybór samolotu są ściśle powiązane z bieżącą sytuacją na froncie i poziomem zagrożeń ze strony Federacji Rosyjskiej.

Ze względu na zagrożenie atakami ze strony Federacji Rosyjskiej, trasy lotów prezydenta Ukrainy są objęte ścisłą tajemnicą, a logistyka podróży jest każdorazowo dostosowywana do aktualnej sytuacji bezpieczeństwa.

W praktyce Zełenski startuje i ląduje w różnych portach lotniczych. Bardzo ważną rolę pełni Rzeszów-Jasionka, który stał się głównym węzłem dla wizyt związanych z podróżami do USA czy Wielkiej Brytanii. Zdarza się jednak, że prezydent wybiera inne lotniska – na przykład Kiszyniów – co pozwala elastycznie reagować na okoliczności polityczne i militarne.

Czy każda podróż odbywa się na pokładzie Airbusa UR-ABA? Nierzadko prezydent przemieszcza się najpierw lądem na lotnisko położone względnie blisko granicy, skąd kontynuuje rejs już maszyną sojuszniczą. Bywa też odwrotnie – do kraju wraca ukraińskim Airbusem, który wcześniej został przebazowany, na przykład z Krakowa do Rzeszowa, aby przejąć delegację po zakończonych rozmowach.

Bezpieczeństwo i modyfikacje samolotu

Dostosowanie Airbusa A319-100ACJ do roli samolotu głowy państwa wymagało szeregu modyfikacji. Na pokładzie zainstalowano zaawansowane systemy łączności, umożliwiające prowadzenie rozmów z przywódcami innych krajów oraz dowództwem wojskowym w czasie rzeczywistym. Samolot wyposażono też w rozszerzone środki ochrony, których szczegóły – z oczywistych powodów – nie są publicznie ujawniane.

Maszyna podlega regularnym przeglądom w wyspecjalizowanych ośrodkach obsługi technicznej. Załoga przechodzi szkolenia zarówno z procedur typowo lotniczych, jak i z zakresu ewakuacji VIP-ów, współpracy z ochroną osobistą oraz reagowania na nieprzewidziane zdarzenia w powietrzu i na ziemi. Dzięki temu Airbus A319-100ACJ UR-ABA pozostaje jednym z najważniejszych, a przy tym najlepiej chronionych statków powietrznych w ukraińskiej flocie rządowej.