Mi-2 to średni śmigłowiec wielozadaniowy zaprojektowany w Związku Radzieckim przez biuro Michaiła Mila, lecz kojarzony przede wszystkim z polską produkcją w PZL-Świdnik. W latach 1965–1993 w Świdniku zbudowano około 5500 egzemplarzy, wykorzystywanych między innymi w wojsku, lotnictwie sanitarnym, rolnictwie, policji i Straży Granicznej.
Historia Mi-2 – od radzieckiego projektu do polskiej produkcji
Konstrukcja Mi-2 powstała w biurze projektowym Michaiła Mila. Założeniem było stworzenie stosunkowo lekkiego, dwusilnikowego śmigłowca, który można przystosować do wielu zadań. Projekt otrzymał w Polsce drugie, przemysłowe życie. Seryjną produkcję powierzono zakładom PZL-Świdnik, które stały się wyłącznym producentem Mi-2 na dużą skalę.
Polskie zakłady nie ograniczyły się do montażu pojedynczych maszyn. W Świdniku powstawały liczne wersje śmigłowca, dostosowane do transportu, szkolenia, działań wojskowych, ratownictwa i pracy w rolnictwie. To właśnie skala produkcji sprawiła, że Mi-2 stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych śmigłowców związanych z polskim przemysłem lotniczym.
Najważniejsze etapy historii produkcji przedstawiają się następująco:
- 1965 rok – rozpoczęcie seryjnej produkcji Mi-2 w zakładach PZL-Świdnik.
- Około 5500 egzemplarzy – łączna liczba śmigłowców zbudowanych w Świdniku w różnych wariantach.
- 1993 rok – zakończenie produkcji seryjnej tego modelu.
Rozróżnienie między projektem a wykonaniem ma tu duże znaczenie. Mi-2 nie był konstrukcją opracowaną od podstaw w Polsce, ale to PZL-Świdnik odpowiadał za masową produkcję i rozwój wielu jego odmian. Dzięki temu śmigłowiec na trwałe zapisał się w historii polskiej techniki.
Mi-2 – dane techniczne i konstrukcja
Śmigłowiec miał klasyczny układ z dwoma silnikami turbowałowymi, trójłopatowym wirnikiem nośnym oraz dwułopatowym śmigłem ogonowym. Wczesne egzemplarze korzystały z silników GTD-350 o mocy około 400 KM. W późniejszych wersjach stosowano silniki GTD-350W o mocy około 425 KM. Konkretne parametry mogły różnić się zależnie od odmiany i wyposażenia.
| Parametr | Wartość lub opis |
|---|---|
| Napęd | Dwa silniki turbowałowe z rodziny GTD-350, w wielu wersjach GTD-350W |
| Moc silnika GTD-350W | Około 425 KM |
| Wirnik nośny | Trójłopatowy |
| Śmigło ogonowe | Dwułopatowe |
| Podwozie | W zależności od wersji płozy lub koła, z możliwością zastosowania nart |
| Kabina | Wspólna przestrzeń dla załogi i pasażerów, z możliwością zmiany konfiguracji |
| Prędkość maksymalna | Około 210 km/h, zależnie od wersji i warunków lotu |
Metalowy kadłub i wspólna kabina ułatwiały przystosowanie maszyny do różnych zadań. Fotele pilotów miały miejsce na spadochrony, a podwójną kanapę pasażerską można było demontować, tworząc przestrzeń transportową. W niektórych odmianach montowano także wyposażenie specjalistyczne, między innymi elektryczny dźwig o udźwigu 120 kg.
Istotną zmianą w porównaniu z wcześniejszym Mi-1 było zastosowanie hydraulicznego układu sterowania. Pilot kontrolował maszynę za pomocą drążka sterowego oraz dźwigni skoku i mocy. Podwozie w formie płoz pozwalało operować na mniej przygotowanych lądowiskach, a specjalne narty zwiększały możliwości działania na śniegu i miękkim gruncie.
Do czego wykorzystywano Mi-2?
Uniwersalność Mi-2 wynikała z połączenia dwóch silników, wymiennego wyposażenia i kabiny, którą można było dostosować do konkretnej misji. Śmigłowiec trafiał zarówno do służb państwowych, jak i do użytkowników cywilnych.
Najważniejsze obszary zastosowań obejmowały:
- Zadania wojskowe – transport, szkolenie, łączność, rozpoznanie i wsparcie działań jednostek.
- Lotnictwo sanitarne – przewóz chorych, rannych oraz personelu medycznego.
- Rolnictwo – opryski i inne prace wykonywane nad polami.
- Policję i Straż Graniczną – obserwację terenu, patrolowanie, transport oraz działania poszukiwawcze.
- Transport cywilny – przewóz osób, ładunków i wyposażenia w miejscach pozbawionych infrastruktury lotniskowej.
Dobrym przykładem późniejszej służby jest Mi-2 SN-02XP znajdujący się w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Maszyna o numerze fabrycznym 534419095 wcześniej służyła w Straży Granicznej, a następnie od września 2009 do sierpnia 2020 roku była użytkowana przez Sekcję Lotnictwa Policji we Wrocławiu. W trakcie misji na terenie Polski spędziła w powietrzu łącznie 4763 godziny.
Dziedzictwo PZL-Świdnik i obecność w muzeach
Historia Mi-2 pokazuje, jak radziecki projekt może stać się symbolem przemysłowego dorobku innego państwa. PZL-Świdnik stworzył zaplecze, które pozwoliło produkować śmigłowiec przez niemal trzy dekady i dostarczać go użytkownikom w wielu krajach. Dla Świdnika był to jeden z najważniejszych programów produkcyjnych w historii zakładów.
Dziedzictwo Mi-2 nie polega wyłącznie na liczbie wyprodukowanych maszyn. To także zapis pracy całych zespołów konstruktorów, techników i pracowników PZL-Świdnik, którzy utrzymywali ten model w produkcji i dostosowywali go do kolejnych zadań.
Egzemplarze wycofane ze służby trafiają do muzeów i kolekcji historycznych. Mi-2 SN-02XP można oglądać w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, gdzie stoi obok śmigłowca Mi-1. Placówka mieści się na terenie dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny i prezentuje polskie oraz światowe dziedzictwo lotnicze.
Zachowane maszyny pozwalają zobaczyć nie tylko sylwetkę śmigłowca, lecz także rozwiązania techniczne, które przez lata decydowały o jego użyteczności. Mi-2 pozostaje więc jednocześnie eksponatem historycznym, przykładem polskiej produkcji lotniczej i symbolem epoki, w której jedna konstrukcja mogła obsługiwać bardzo różne dziedziny życia.


