2009-03-08

Polska przestrzeń powietrzna

Istotnym czynnikiem w procesie właściwego wykonania lotu jest wiedza na temat Rejonu Informacji Powietrznej, w którym lot ma być wykonany. Rodzaj przestrzeni powietrznej oraz jej klasyfikacja według ICAO ma decydujący wpływ na jakość i sposób zapewniania służby ruchu lotniczego a także zachowanie personelu latającego.

Rejon Informacji Powietrznej (FIR) to przestrzeń powietrzna o określonych wymiarach, w której zapewniona jest służba informacji powietrznej i służba alarmowa.

Polski rejon informacji powietrznej FIR EPWW (inaczej FIR Warszawa) obejmuje przestrzeń powietrzną nad polskim obszarem lądowym, wodami wewnętrznymi i morzem terytorialnym (polską przestrzenią powietrzną), oraz tę przestrzeń nad wodami pełnego morza (Bałtyku), w której na podstawie umów międzynarodowych działają polskie służby ruchu lotniczego (ATS). Rejon informacji powietrznej EPWW jest podzielony zgodnie z ustawą „Prawo Lotnicze” na przestrzeń powietrzną kontrolowaną i niekontrolowaną.


PRZESTRZEŃ POWIETRZNA KONTROLOWANA

Przestrzeń powietrzna kontrolowana jest przestrzenią, w której wszystkim statkom powietrznym (SP) zapewnia się służbę kontroli ruchu lotniczego zgodnie z klasyfikacją przestrzeni ICAO. Klasy przestrzeni powietrznej, zwane też przestrzeniami powietrznymi służb ruchu lotniczego definiuje się jako przestrzenie o określonych wymiarach, oznaczone alfabetycznie, wewnątrz których mogą być wykonywane określone rodzaje lotów i dla których są ustalone służby ruchu lotniczego i przepisy wykonywania operacji lotniczych. Przestrzeń powietrzna kontrolowana w FIR Warszawa sklasyfikowana jest jako przestrzeń powietrzna klasy C.

Przestrzeń powietrzna klasy C obejmuje:

  • obszar kontrolowany CTA od FL 095 – FL 460 obejmujący:
    a) rejony kontrolowane lotnisk lub węzłów lotnisk (TMA) – ustanowione zwykle u zbiegu dróg lotniczych, w pobliżu jednego lotniska lub kilku lotnisk (węzła lotnisk);
    b) sieć stałych dróg lotniczych (AWY);
    c) warunkowe drogi lotnicze (CDR);
    d) przestrzeń powietrzną rozciągającą się od poziomu FL 095 do poziomu FL 460.

  • strefy kontrolowane lotnisk (CTR) oraz strefy kontrolowane lotnisk wojskowych (MCTR) - umożliwiające manewr podejścia do lądowania, startu i nabrania wysokości;

  • strefy TSA/TRA w których sprawowana jest służba kontroli ruchu lotniczego.


  • Przestrzeń powietrzna kontrolowana nie obejmuje:

  • przestrzeni powietrznej niekontrolowanej;

  • przestrzeni stref R (zgodnie z ograniczeniami) i stref P;

  • aktywnych stref D;

  • przestrzeni nad obszarami miast do określonej wysokości;

  • aktywnych TSA, TSA D, TFR, TRA, EA, MRT, CBA, SRZ;

  • aktywnych stref ruchu lotniskowego lotnisk cywilnych (ATZ) i czynnych lotnisk wojskowych (MATZ).


  • Przestrzeń powietrzna kontrolowana dzieli się na dolną i górną:

  • dolna przestrzeń: 0 m do FL 285 włącznie;

  • górna przestrzeń: FL 285 do FL 460 włącznie;

  • łącznie: 0 m – FL 460.



  • PRZESTRZEŃ POWIETRZNA NIEKONTROLOWANA

    Przestrzeń powietrzna niekontrolowana w FIR Warszawa sklasyfikowana jest jako przestrzeń klasy G. Przestrzeń powietrzna klasy G w EPWW obejmuje przestrzeń powietrzną od GND – FL 095 poza przestrzenią kontrolowaną oraz strefami ruchu lotniskowego lotnisk wojskowych (MATZ). W skład przestrzeni powietrznej niekontrolowanej wchodzą:

  • strefy ruchu lotniskowego lotnisk wojskowych (MATZ) dla których nie określono klasy przestrzeni, obejmują część polskiej przestrzeni powietrznej nad lotniskiem i przylegającym terenem, niezbędną do wykonywania procedur startów i lądowań oraz zadań szkoleniowych, służby ruchu lotniczego są w nich zapewniane niezgodnie z przepisami ICAO;

  • strefy czasowo wydzielone (TSA), strefy czasowo rezerwowane (TRA) i rejony lotów po obu stronach granicy państwa (CBA) ustanawia się:
    a) dla zaspokojenia potrzeb operacyjnych lotów statków powietrznych, wynikających z realizacji prac badawczo-rozwojowych, lotów treningowych lub próbnych, ze względu na bezpieczeństwo tych statków i innych uczestników ruchu lotniczego;
    b) dla działań prowadzonych w ramach szkolenia lotniczego oraz ćwiczeń, podczas których manewry statku powietrznego nie dadzą się przewidzieć, są wrażliwe na zakłócenia zewnętrzne lub trudne do zmiany, bez ujemnego wpływu na wykonanie zadania.


  • Wyróżnia się TSA/TRA nie kolidujące i kolidujące z siecią stałych dróg lotniczych. W tym drugim przypadku organizator lotów powinien na 30 minut przed planowanym czasem rozpoczęcia lotów uzyskać potwierdzenie o zarezerwowaniu wymaganych elementów przestrzeni powietrznej od AMC.

    W przestrzeni FIR Warszawa wyróżnia się ponadto następujące jej elementy, które nie zostały sklasyfikowane:

  • strefy zakazane (P) to przestrzeń o określonych wymiarach nad obszarami lądowymi, wodami wewnętrznymi i wodami terytorialnymi Polski, w której loty statków powietrznych są stale zabronione, strefy zakazane ustanowione są w celu ochrony obiektów na ziemi przed działaniem lotnictwa, znajdują się one między innymi nad rafineriami, zakładami chemicznymi, zakładami przemysłowymi czy też Instytutem Badań Jądrowych;

  • strefy niebezpieczne (D) to przestrzeń powietrzna o określonych wymiarach, w której mogą odbywać się, w publikowanych okresach czasu, działania niebezpieczne dla lotów statków powietrznych, ustanowione są one w celu ochrony statków powietrznych przed działaniami wykonywanymi na ziemi (np. poligony artyleryjskie), zamawiana i wykorzystywana przez użytkowników wojskowych;

  • strefy ograniczone (R) to przestrzeń powietrzna o określonych wymiarach nad obszarami lądowymi, wodami wewnętrznymi i wodami terytorialnymi Polski, w której loty statków powietrznych są ograniczone pewnymi określonymi warunkami, ustanowione są one w celu ochrony ludzi i środowiska naturalnego na ziemi przed działaniem lotnictwa, występują nad miejscowościami sanatoryjno-wypoczynkowymi lub parkami narodowymi.


  • Pozostałymi elementami przestrzeni powietrznej w EPWW są:

  • Rejony lotów o zredukowanej koordynacji RCA (Reduced Co-ordination Area);

  • Rejony przekraczania granicy CBA (Cross Border Areas);

  • Strefy identyfikacji obrony powietrznej ADIZ (Air Defence Identification Zone);

  • Strefy ćwiczeń EA (Exercise Area);

  • Wojskowe strefy tankowania w powietrzu MARA (Military Air Refulling Areas);

  • Strefy zrzutu paliwa FDA (Fuel Dropping Areas);

  • Trasy lotnictwa wojskowego MRT (Military Air Routs);

  • Trasy dolotowe do TSA/TRA TFR (TSA/TRA Feeding Route);

  • Strefa obowiązkowej łączności RMZ (Radio Mandatory Zone);

  • Strefy Air Policing (ALFA, TANGO);

  • Strefy specjalne SRZ (Special Roul Zone).


  • Zgodnie z zasadą FUA (flexible use of airspace) przestrzeń kontrolowana i niekontrolowana zawiera stałe i elastyczne elementy przestrzeni. Stałe elementy przestrzeni to takie, które funkcjonują przez cały czas i są zarządzane na poziomie ASM 1. Elastyczne elementy przestrzeni powietrznej są zarządzane na poziomie ASM 2 i 3 i w związku z tym są zamawiane przez organizatora lotów, przydzielane określonym użytkownikom dzień przed wykonaniem tych operacji oraz aktywowane i dezaktywowane w dniu ich wykonywania co oznacza iż istnieją po ich aktywowaniu i na czas ich użytkowania. Do stałych elementów przestrzeni powietrznej zaliczamy CTR, TMA, AWY, CDR1 – w przestrzeni kontrolowanej oraz MATZ i ATZ w przestrzeni niekontrolowanej oraz strefy D, R, P jako przestrzenie niesklasyfikowane. Elastycznymi elementami przestrzeni powietrznej są: CDR 2, CDR 3, TSA, TRA, CBA, RCA – w przestrzeni kontrolowanej oraz TSA, TRA, CBA, MATZ w przestrzeni niekontrolowanej, a także TSA, TRA, CBA, MRT, SRZ, TFR jako przestrzenie niesklasyfikowane.

    Podsumowując należy podkreślić, iż wykonywanie lotów w przestrzeni kontrolowanej klasy A, B, C, D, E wiąże się z pewnymi warunkami, a kontrola ruchu lotniczego jest zapewniana w określony sposób. I tak w przestrzeni powietrznej klasy C dla lotów IFR zapewnia się służbę kontroli ruchu lotniczego, służbę informacji powietrznej i służbę alarmową a separacja jest zapewniona przez personel kontroli ruchu lotniczego od innych lotów IFR oraz innych lotów VFR. W tej klasie przestrzeni dla lotów IFR nie stosuje się wymagań widzialności i odległości od chmur do wykonania lotu a także ograniczeń prędkości. Wymagana jest natomiast konieczność uzyskania zezwolenia kontroli ruchu lotniczego oraz ciągła dwustronna łączność radiowa.

    Natomiast lotom VFR w przestrzeni klasy C zapewnia się służbę kontroli ruchu lotniczego dla separacji z lotami IFR oraz informację o ruchu oraz na życzenie radę dla uniknięcia kolizji, w stosunku do innych lotów VFR. Dla tych lotów wymagana jest widzialność 8 km na i powyżej FL100 oraz 5 km poniżej tego poziomu oraz odległość utrzymywania odległości od chmur 1500 m w poziomie i 300 m w pionie. Dla lotów VFR obowiązuje ograniczenie prędkości do 250 węzłów poniżej FL100. Wymaga się ponadto dwukierunkowej łączności i uzyskania zezwolenia kontroli ruchu lotniczego.

    Odpowiednie wymagania oraz „jakość” zapewnienia służby ruchu lotniczego stosowane są także w przestrzeni niekontrolowanej klasy G. W tej klasie przestrzeni zapewniona jest służba informacji powietrznej i służba alarmowa dla lotów IFR oraz dla lotów VFR, na które zostały złożone plany lotu.

    Aktualne informacje FIR Warszawa oraz jej elementach, a także informacje o jej klasyfikacji znajdują się w AIP–Polska. Informacji o przestrzeni innych FIR należy szukać odpowiednio w AIP danego Rejonu Informacji Powietrznej.

    zobacz też: Ogólne przepisy ruchu lotniczego

    kpt. mar. Grzegorz Dańko
    Brygada Lotnictwa Marynarki Wojennej

    Ocena:  
    ( 48 )      może być
      Opinii:  

    0

      

    Dodaj swoją opinię