2007-08-31

Śmigłowce produkowane i/lub konstruowane w Polsce

Polska, tak jak wiele innych krajów świata, może pochwalić się własnymi konstrukcjami śmigłowców. Choć część z nich produkowana była według projektu i na licencji radzieckiej, to jednak wiele maszyn jest rodzimej produkcji. Przypatrzmy się zatem naszym konstrukcjom.

Śmigłowiec konstrukcji Czesława Tańskiego

Pierwszy polski śmigłowiec (zwany śrubowcem) zbudowany w roku 1907.
Była to machina o dwóch przeciwbieżnych, dwułopatowych wirnikach napędzanych siłą mięśni za pomocą korby. Nieudane próby poderwania maszyny wykazały jednak, że siła mięśni jest niewystarczająca i w dwa lata póżniej zamontowano dwucylindrowy silnik Anzani o mocy 2,5 KM. Z powodu braku chłodzenia i małej mocy silnik przegrzewał się, a uniesienie człowieka wciąż nie było możliwe. Śmigłowiec ten nie miał ponadto przyrządów sterowniczych. W efekcie nigdy nie uniósł się w powietrze.
W latach 1934-1939 wchodził w skład zbiorów Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie.


BŻ-1 GIL

Powstał wg pomysłu inż. Zbigniewa Brzoski w 1949 w zakładach Głównego Instytutu Lotnictwa w Warszawie. Program realizowany w latach 1949-1953.
Był to doświadczalny, jednosilnikowy śmigłowiec z dwupłatowym wirnikiem nośnym. Pierwszy udany lot odbył się 4 kwietnia 1950. Podczas testowania - smigłowiec pilotował sam konstruktor, Bronisław Żurakowski (stąd skrót BŻ) - natrafiono na szereg błędów i wad konstrukcyjnych - m.in. drgania i nieprecyzyjnie działający układ sterownic. Po zmianie wirnika nośnego i łopat: z giętkich na sztywne, a także zamianie podwozia na takie z bardzo szerokim rozstawem kół, śmigłowiec rozpoczął nową fazę lotów.
W roku 1953 śmigłowiec uległ wypadkowi, co na pewien czas zakończyło program testowy tej konstrukcji. Odbył 169 lotów o łącznym czasie 20 godzin i 21 minut.
Został odrestaurowany w 1956 i używany do 1957 w lotach próbnych i porównawczych, których dokonywali piloci doświadczalni wyszkoleni już wcześniej w pilotażu na śmigłowcu SM-1.
Śmigłowiec miał małe siły na sterach, był bardzo stateczny tak w locie jak i w zawisie, z uwagi na niedużą moc silnika jego osiągi były bardzo uzależnione od warunków otoczenia (temperatury powietrza).
Jedyny prototyp odbył 254 loty; łącznie prawie 33 godziny w powietrzu.
Odbudowany egzemplarz można podziwiać w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.


JK-1 Trzmiel

Jednoosobowy śmigłowiec eksperymentalny z silnikami strumieniowymi na końcach łopat, dwułopatowego wirnika nośnego. Program wykonawczy prowadzony w latach 1955-1957 przez głównego konstruktora J. Kotlińskiego; zawieszony jednak po katastrofie, w której zginął pilot A. Śmigiel.

Drugi (jedyny obecnie istniejący) egzemplarz znajduje się w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.


BŻ-4 Żuk

Głównym konstruktorem tego 4-miejscowego śmigłowca o kratownicowej konstrukcji kadłuba był inż. Bronisław Żurakowski. Tworzony przez lata 1953-1959 swój pierwszy lot odbył 10 lutego 1959 roku nad lotniskiem Okęcie.
W maszynie zastosowano wiele nowatorskich technik:
- wielołopatowy układ nośny z wirnikiem sterującym, czego efektem była rewelacyjna stateczność maszyny w zawisie oraz przyjemny pilotaż z uwagi na małe siły od sterownic.
- elastyczne zawieszenie przekładni głównej śmigłowca, dzięki czemu uzyskano zmniejszenie drgań zarówno w locie, jak i podczas postoju śmigłowca na ziemi, z pracującym wirnikiem głównym.
- rtęciowe sprzęgło, sprzęgające silnik z przekładnią główną. Działając automatycznie bardzo łagodnie przenosiło wzrastający moment obrotowy z silnika na przekładnię główną, chroniąc zarówno łopaty wirnika głównego, jak i silnik z układem przeniesienia napędu przed przeciążeniami i uszkodzeniem.
- amortyzatory podwozia przedniego (amortyzacja olejowa) i głównego (olejowo-pneumatyczna), dzięki którym uzyskano wysoki stopień tłumienia drgań.
- sprzężenie (przed odrębny zespół) kątów nastawienia łopat wirnika ogonowego z dźwignią skoku ogólnego i mocy, dzięki czemu osiągnięto większy komfort pilotowania maszyny - pilotaż był łatwy i niemęczący.
Mimo tych zalet śmigłowiec miał też szereg wad, związanych głównie z zastosowaniem słabych materiałów i niedostateczną jakością wykonania.
Wyprodukowano tylko jeden egzemplarz "Żuka". Obecnie niekompletny, stoi w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.


PZL SM-1
(na licencji radzieckiej)

Jednosilnikowy, wielozadaniowy śmigłowiec 3-miejscowy (SM-1T) lub 4-miejscowy (SM-1W) o konstrukcji metalowej ze stałym podwoziem kołowym.

Prace projektowe prowadzone od 1947 przez Michaiła Mila - jest to jego pierwsza kontrukcja, stąd bardziej znany jest pod nazwą Mi-1. W Polsce oblatany w 1956, natomiast po roku wszedł do produkcji seryjnej kontynuowanej do 1965 przez zakłady PZL w Świdniku.

W bazie Świdnik yprodukowano następujace wersje SM-1:
- pasażersko-łącznikowa (początkowy okres produkcji),
- sanitarna (SM-1S),
- szkolna (SM-1Sz),
- rolnicza z rozpylaniem środków pylistych (SM-1Z),
- dźwigowa (SM-1D).

Ponadto w WSK Świdnik prowadzono prace rozwojowe, po których wyprowadzono modyfikacje konstrukcji śmigłowca SM-1:

- SM-1/600 - wersja ze zwiększonym resursem z 200 godzin do 600. Weszła do produkcji w 1960 roku jako SM-1W (odpowiednik Mi-1M) i była produkowana w podwersjach: pasażerskiej, sanitarnej, rolniczej z rozpylaniem środków pylistych i cieczy (SM-1WZ).
- SM-1Wb - z resursem podniesionym do 800 godzin. Weszła do produkcji w 1963 roku pod tą samą nazwą (SM-1Wb).

dane techniczne:
masa własna - 1785 kg
masa startowa - 2210 kg

max. prędkość - 185 km/h
max. pułap - 3500 m
max. zasięg - 380 km

Wyprodukowano 1594 szt. śmigłowców SM-1. Użytkowane były w Polsce, ZSRR i Czechosłowacji.


PZL SM-2

To już całkowicie polski śmigłowiec, opracowany w zakładach PZL Świdnik jako zmodyfikowana wersja licencyjnego SM-1. Od swojego poprzednika różni się m.in większą, 5-osobową kabiną. Pozostałe części pierwowzoru, a w szczególności silnik oraz ogon, pozostały praktycznie niezmienione.
Został oblatany 3 lutego 1961 roku. W odróżnieniu od SM-1 miał gorsze właściwości podczas startu oraz gorsze osiągi w zawisie. Przyczyną była nie tylko większa masa startowa, ale też nieprawidłowa konstrukcja wychwytu powietrza do gaźnika, co obniżało moc silnika maszyny.
Wyprodukowano 85 sztuk, z czego kilka sprzedano do Czechosłowacji.
Służył w lotnictwie wojskowym do lotów łącznikowych i sanitarnych oraz w akcjach ratowniczych na morzu lub w górach; w lotnictwie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (MSW) do lotów patrolowych; oraz w lotnictwie cywilnym w Zespołach Lotnictwa Sanitarnego (ZLS). Wycofany ze służb w roku 1979.

dane techniczne:
wymiary:
średnica wirnika - 14,30 m
długość kadłuba - 16.90 m
szerokość kadłuba - 12,08 m

masa:
własna - 1925 kg
z uzbrojeniem - 2550

osiągi;
prędkość max. - 170 km/h
zasięg max. - 310 km

Obecnie SM-2 możemy oglądać tylko w muzeach, m.in:
- Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie,
- Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu,
- prywatnym muzeum przy lotnisku Łódź-Lublinek,
- Muzeum im. Orła Białego w Skarżysku-Kamiennej
- Muzeum lotnictwa w Pradze


PZL SM-4 Łątka

W latach 1958-1959 opracowano 3-miejcowy śmigłowiec z podwoziem płozowym SM-4 Łątka. Opracowanie objęło dokumentację rysunkową i obliczeniową oraz wykonanie egzemplarzy śmigłowca do prób statycznych, naziemnych i w locie.
Zasadnicze cechy konstrukcji SM-4 Łątka to:
- napęd silnikiem tłokowym przeciwsobnym,
- laminatowe łopaty wirnika nośnego i śmigła ogonowego,
- kadłub i belka ogonowa, kratowa bez pokrycia,
- laminatowa kabina typu przeszklonego,
- laminatowe podwozie płozowe.
Przedsięwzięcie doprowadzono do etapu prób naziemnych, ale w wyniku m.in. kłopotów z silnikiem, dalszych prac nad tym prototypem zaniechano.


Mi-2
(na licencji radzieckiej)

Wielozadaniowy śmigłowiec zaprojektowany przez radzieckie biuro konstrukcyjne Michaiła Mila, lecz seryjnie produkowany jedynie przez zakłady PZL w Świdniku.
Zasadnicze cechy konstrukcyjne śmigłowca Mi-2 to:
- napęd dwoma silnikami turbinowymi GTD-350
- metalowe łopaty wirnika nośnego i śmigła ogonowego
- hydrauliczne tłumiki w piaście wirnika
- dwupłatowe śmigło ogonowe („sztywne na przegubie”)
- wzmacniacze hydrauliczne w układzie sterowania
- kadłub półskorupowy, duraluminiowy
- bogate wyposażenie ERNO.

dane techniczne:
w kadłubie zbiornik na 440 litrów paliwa; dodatkowy zbiornik zewnętrzny miesci 476l. Pojemność wersji pasażerskiej - 8 osób, wersji towarowej - 700 kg ładunku.
maksymalny pułap - 4000m
max. prędkość - 200km/h
zasięg - do 797 km
koszt eksploatacji na 1 godz. lotu - ok. 3300 zł

Opracowano ponad 25 wersji Mi-2. Oto kilka z nich:
- szkolna
- rolnicza z pojedynczym i podwójnym sterowaniem
- pasażerska z pojedynczym i podwójnym sterowaniem
- transportowa z pojedynczym i podwójnym sterowaniem
- sanitarna z pojedynczym i podwójnym sterowaniem
- pasażerska „salonka”
- telewizyjna
- sanitarna
- przystosowana do zabudowy aparatury pomiarowej Instytutu Łączności
- rolnicza z atomizerami
- do prac geofizycznych
- wiele specjalistycznych wersji wojskowych

Najnowsza wersja śmigłowca to Mi-2 plus
Zostały w niej zmienione niektóre materiały, przede wszystkim:
- zmodernizowano silniki GTD 350W2 o mocy 435 KM umożliwiające
- lot jednosilnikowy,
- wprowadzono kompozytowe łopaty wirnika nośnego,
- zmodernizowano instalacje paliwową,
- zastosowano awionikę firmy Honeywell i Garmin.

Mi-2 produkowano w latach 1965-1985. Wykonano 5500 maszyn, z czego więcej niż 280 trafiło do polskich sił zbrojnych, duża cześć do ZSRR oraz ponad trzydziestu innych krajów świata.


PZL-Kania

Jest półprototypową modyfikacja śmigłowca Mi-2. Modyfikacje polegały głównie na zabudowie nowego układu napędowego w miejsce dotychczasowego GTD-350. Inne zmiany to wprowadzenie nowoczesnego wyposażenia radiowo-nawigacyjnego, podwójna instalacja prądu stałego, nowy kształt osłon silnika i zastosowanie deflektora redukującego drgania śmigłowca; wprowadzenie nowych rozwiązań w układzie transmisji, instalacjach śmigłowcowych, sterowaniu silnika i kontroli pracy układu napędowego, które podwyższają bezpieczeństwo eksploatacji i niezawodność lotu. Pierwszy oblot śmigłowca PZL-Kania odbył się 3 czerwca 1979 roku.

Najistotniejsze cechy śmigłowca PZL-Kania to: napęd dwoma silnikami Allison C20B, przegubowy trzyłopatowy wirnik nośny i dwułopatowe śmigło ogonowe (wszystkie łopaty są laminatowe i posiadają elektryczną instalację przeciwoblodzeniową), w kabinie istnieje możliwość przewozu 10 osób łącznie z pilotem, kadłub zawiera dodatkowy przedział bagażowy; ładowność kabiny to1200kg, ładunek na podwieszeniu 800kg

dane techniczne:
wymiary:
długość kadłuba - 12,03 m

masa:
własna - 2000 kg
startowa - 3500 kg

osiągi:
max. prędkość - 210 km/h
max. zasięg - 800 km
pułap - 4000 m
zużycie paliwa - 1961/h

Wersje Kani:

- pasażerska - 9 miejsc pasażerskich + 1 miejsce pilota. Kabina posiada indywidualne nawiewy powietrza oraz punkty oświetlenia. Wnętrze może być dodatkowo wyciszone oraz mogą być zainstalowane podwójne szyby w oknach.

- pasażerska vip - 5 wygodnych miejsc pasażerskich. Wnętrze wyposażone jest w indywidualne nawiewy powietrza, punkty oświetlenia; tapicerka foteli może być skórzana lub welurowa, wnętrze jest dodatkowo wyciszone, a okna posiadają podwójne szyby. Dodatkowe elementy to zestaw audio.

- medyczna - wyposażenie w zestaw dwóch noszy do przewozu pacjentów (możliwy jest także wariant z czterema noszami) oraz miejsce dla opiekuna medycznego.
Wersja typowo medyczna wyposażona jest w nosze dla pacjenta wymagającego opieki medycznej podczas lotu, miejsce dla opiekuna medycznego oraz zestaw niezbędnej aparatury medycznej.

- transportowa - Kania może być łatwo przekształcona do przewozu ładunku wewnątrz kabiny do 1200kg lub może przewozić ładunki podwieszone zewnętrznie do kadłuba o masie do 800kg. Ładunki są zabezpieczane odpowiednimi linami i siatkami mocowanymi do uchwytów, całość znajduje sie w standardowym wyposażeniu. jednym z wariantów jest także zastosowanie wciągarki o udźwigu 272kg lub 120kg.

- rolnicza - ma zastosowanie w usługach agrolotniczych poprzez możliwość użycia zestawów do opylania lub opryskiwania powierzchni uprawnych. Śmigłowiec może przewozić i stosować w ten sposób do 1000kg środków chemicznych.

Podobne wersje proponowane są w Mi-2.

Zbudowano 16 maszyn PZL Kania.


PZL Taurus

Projekt powstał w 1980 r. pod kierunkiem mgr-a inż. S. Markisza w Ośrodku Badawczo Rozwojowym WSK PZL Świdnik jako rozwinięcie konstrukcji śmigłowca "Kania". Niestety nie doszło do wyprowadzenia koncepcji doskonalania tego projektu i po powstaniu makiety "Taurusa" temat podupadł.
Obecnie makieta śmigłowca jest własnością prywatną. "Taurus" stoi na posesji przy ul. Szkolnej we Franciszkowie pod Świdnikiem.


PZL W-3 Sokół

Najbardziej rozpoznawana i zdecydowanie najlepsza polska produkcja pod względem osiągniętego sukcesu w sprzedaży. Sokół Użytkowany jest w wielu krajach świata: m.in. Czechy, Birma, Hiszpania, Korea Południowa, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Niemcy, Wietnam, Rosja... Ten średni, dwusilnikowy, wielozadaniowy śmigłowiec jest w ciągłej ofercie handlowej bazy w Świdniku.

Zasadnicze cechy śmigłowca PZL-Sokół to:
- zwiększony w stosunku do Mi-2 udźwig
- napęd dwoma silnikami turbinowymi
- czterołopłatowy wirnik nośny
- trzypłatowe śmigło ogonowe
- laminatowe łopaty obu wirników
- statecznik poziomy
- wahaczowy układ kinematyczny podwozia.

Prace nad Sokołem prowadzono we współpracy z Moskiewskim Zakładem Śmigłowcowym i kooperacją innych zakładów WSK w kraju.
Na początku 1979 roku w zakładach PZL Świdnik ukończono budowę dwóch pierwszych prototypów śmigłowca W-3, przeznaczonych do prób statycznych i naziemnych. W 1982 roku wykonano oblot trzeciego prototypu, który otrzymał rejestrację SP-PSB. Po otrzymaniu akceptacji ZSRR, podjęto seryjną produkcję śmigłowca W-3 Sokół. Jedne z pierwszych śmigłowców W-3 Sokół trafiły w 1989 roku do Marynarki Wojennej. Zakupiła ona dwie maszyny w podstawowej wersji transportowej.

Wojska Lotnicze i Obrony Powietrznej otrzymały pierwsze śmigłowce W-3 Sokół latem 1993 roku – ich głównym przeznaczeniem był transport powietrzny. Ostatnie wyprodukowano jako W-3, w późniejszym okresie przystosowano je do wersji W-3WA (po otrzymaniu amerykańskiego certyfikatu FAR-29 w kategorii „A”, umożliwiającego wykonywanie lotów nad terenami zurbanizowanymi. Obecnie w Siłach Powietrznych wykorzystuje się ok. 20 śmigłowców W-3 Sokół.

Śmigłowiec może być użytkowany w dzień i w nocy, w różnych warunkach pogodowych. Loty mogą być wykonywane w zakresie temperatur od -40C do +43C.

Wersje:

- W-3 Sokół – podstawowa wersja transportowo-pasażerska;
- W-3A Sokół – wersja W-3 z certyfikatem FAR-29
- W-3AS Sokół – wersja W-3 w której płatowiec pochodzi z W-3A zaś awionika z W-3
- W-3A2 Sokół – wersja z czteroosiowym autopilotem Smith SN 350 (zbudowano jedną sztukę dla odbiorcy z Hiszpanii)
- W-3U Salamandra – wersja z uzbrojeniem zaadaptowanym z Mi-24W (zbudowano jeden egzemplarz, sprzedany do Birmy jako nieuzbrojona maszyna transportowa)
- W-3W Sokół – wersja uzbrojona w stałe działko GSz-23Ł oraz cztery wysięgniki na uzbrojenie podwieszane
- W-3WA Sokół – wersja W-3A uzbrojona jak W-3W
- W-3WB Huzar – wersja uzbrojona zdolna przenosić przeciwpancerne kierowane pociski rakietowe;
- W-3K Huzar – wersja W-3B zmodyfikowana przez firmę Kentron, testowana w RPA
- W-3RM Anakonda – wersja ratownictwa morskiego, z nadmuchiwanymi pływakim do awaryjnego wodowania
- W-3WARM Anakonda – wersja oparta o W-3A wyposażona jak W-3RM
- W-3AM Sokół – cywilny W-3A wyposażony w pływaki
- W-3T Sokół – wojskowa wersja transportowa
- W-3P Sokół – wojskowa wersja pasażerska
- W-3RL Sokół – wojskowa wersja ratownictwa lądowego
- W-3PPD Gipsówka (PPD-2 Gipsówka) – latający punkt dowodzenia.
- W-3RR Procjon (SRR-10 Procjon) – wersja rozpoznania radioelektronicznego
- W-3U-1 Aligator – projekt wersji do zwalczania okrętów podwodnych
- W-3B Jastrząb – projekt wersji szturmowej
- W-3L Sokół Long – projekt wydłużonej wersji dla 14 pasażerów, powstała makieta
- W-3WS Sokół – proponowana wersja uzbrojona
- W-3MS Sokół – proponowana wersja uzbrojona

Obecnie śmigłowiec PZL W-3A Sokół stanowi podstawową ofertę PZL-Świdnik.
Oferują 9 podstawowych wersji smigłowca:
pasażerską, pasażerską vip, pasażersko-towarowa, policyjną, przeciwpożarową, sanitarną, reanimacyjną, ratowniczą i wojskową.

dane techniczne:
masa:
własna - 3850 kg
max. masa startowa - 6400kg
max. ładunek na podwieszeniu zewnętrznym - 2100 kg

osiągi:
max. prędkość - 260 km/h
max. zasięg bez zbiorników dodatkowych - 750 km
max. zasięg ze zbiornikami dodatkowymi - 800-1250 km
max pułap: 6000 m.

koszt eksploatacji na jedną godzinę lotu - ok. 7100 zł

12 miejsc pasażerskich + 2 miejsca w kabinie pilotów


PZL SW-4

Jednosilnikowy, lekki śmigłowiec wielozadaniowy przeznaczony do przewozu 5 osób (4 pasażerów + pilot) na dwóch przednich i trzech tylnych fotelach. Loty mogą być wykonywane w dzień i w nocy. Śmigłowiec posiada klasyczny układ wirnika nośnego, a jako napęd zastosowano silnik Rolls-Royce Allison 250 C20-R/2(SP) 457KM. SW-4 posiada podwozie płozowe, przegubowy trzyłopatowy wirnik nośny i dwułopatowe śmigło ogonowe. Wszystkie łopaty są wykonane z kompozytu epoksydowo-szklanego. Dostęp do kabiny obustronnie umożliwiają odsuwane tylne drzwi oraz otwierane na zawiasach drzwi przednie. Rozwiązanie bez słupka pomiędzy tymi drzwiami ułatwia dostęp do wnętrza śmigłowca. W wersji pasażerskiej posiada bagażnik na 150kg ładunku o pojemności 0,85 m³.

Prace nad projektem śmigłowca, lżejszego i tańszego w eksploatacji od produkowanego dotychczas Mi-2, rozpoczęły się w PZL Świdnik pod koniec lat 80. W 1987 zbudowano makietę tego śmigłowca. Program borykał się z ciągłym brakami funduszy, opóźniając pojawienie się nowego śmigłowca polskiej konstrukcji. Udało się, w końcu zbudować pierwszy prototyp SW-4 o znakach SP-PSW, który został oblatany 29 października 1996. W 1998 wzleciał drugi prototyp, SP-PSZ, który następnie prezentowany był na paryskim salonie lotniczym Le Bourget w 2001 roku (po raz pierwszy zaprezentowany tam został w 1997, jeszcze w ekspozycji statycznej). W następnym roku maszynę demonstrowano na salonie ILA w Berlinie. W 2002 roku śmigłowiec otrzymał polski certyfikat na podstawie przepisów lotniczych JAR-27.

W 2003 polskie siły zbrojne zamówiły wstępnie 1 śmigłowiec, z zamiarem zakupienia dalszych 30. Pierwszy seryjny śmigłowiec, przeznaczony dla Sił Powietrznych RP, wzbił się w powietrze 15 listopada 2004.

W latach 90. PZL Świdnik opracowały wstępne projekty SW-4 wersji wojskowej w odmianach:

- rozpoznawczo-obserwacyjnej - system obserwacyjny, urządzenia transmisji danych (obrazu), system nawigacyjny, system wre, załoga 2 osoby.
- przeciwpancernej - 2 wyrzutnie po 2 (maks. 4) kontenery z ppk, system celowniczy, głowica obserwacyjna na dachu kabiny załogi, załoga 2 osoby.
- uzbrojonej - 2 wyrzutnie lekkich pocisków powietrze-powietrze, zasobniki z km lub z npr, głowica obserwacyjna, wyrzutnik pułapek termicznych i dipoli, system nawigacyjny, załoga 2 osoby.
- patrolowo-interwencyjnej - głowica obserwacyjna, głośniki, reflektory, środki łączności specjalnej, wciągarka, dodatkowe zbiorniki paliwa, załoga 3 osoby.
- poszukiwawczo-ratowniczej - wyposażenie jak wyżej, dodatkowo wyposażenie ratownicze.

Obecnie zakład PZL oferuje w swojej ofercie kilka wersji SW-4:

wersja pasażerska
przeznaczona jest do przewozu 5 osób (pilot + 4 pasażerów). Kabina pasażerska wyposażona jest w wysokiej klasy fotele pochłaniające energię przy twardym lądowaniu. Śmigłowiec posiada wygodnie dostępny z zewnątrz, bardzo duży bagażnik (o pojemności 0,85m3 - 150kg ładunku).

wersja transportowa
przewożenie w kabinie ładunku o masie 323 kg plus 150 kg w bagażniku. W kabinie możliwe jest przewożenie znormalizowanych opakowań na standardowych paletach 1200x800mm. Przystosowanie śmigłowca do wariantu transportowego (z pasażerskiego) polega na zdemontowaniu ramy z fotelami tylnymi.

wersja wojskowa
możliwa jest zabudowa specjalistycznego wyposażenia o masie do 440kg na wysięgnikach zewnętrznych

wersja patrolowo-obserwacyjna
możliwa jest zabudowa następującego wyposażenia:
- kamery termowizyjnej
- reflektora olśniewającego
- aparatury nagłaśniającej
- specjalnych środków łączności
- wciągarki

wersja szkoleniowa
wyposażona w drugi zestaw sterownic dla pilota-instruktora

wersja medyczna
wyposażona w nosze oraz zestaw aparatury medycznej pierwszej pomocy

wersja agrolotnicza
wyposażona w aparaturę agrolotniczą

dane techniczne:
(dane podane dla masy startowej = 1600 kg)
średnica wirnika górnego - 9 m
średnica wirnika ogonowego - 1,5 m
długość całkowita - 10,55 m
wysokość - 2,97 m
masa własna - 1050 kg
maksymalna masa startowa - 1800 kg
prędkość max. - 260 km/h
prędkość ekonomiczna - 190 km/h
wznoszenie - 10,3 m/s
pułap - 5200 m
zasięg z maksymalnym ładunkiem - 182 km
zasięg max. - 778 km


PZL IS-2

W 1995 roku w Instytucie Lotnictwa powołano zespół konstruktorów dla zrealizowania projektu celowego: śmigłowca dwumiejscowego, napędzanego silnikiem tłokowym, spełniającego przepisy międzynarodowe JAR 27, a jednocześnie taniego w zakupie i eksploatacji.
Przewidywane zastosowanie śmigłowca to m.in:
- szkolenie podstawowe pilotów,
- loty dyspozycyjne,
- kontrola policyjna ruchu drogowego,
- patrolowanie granic i wybrzeża,
- obserwacja lasów i parków narodowych,
- kontrola rurociągów i linii wysokiego napięcia,
- rozpoznanie skażeń ekologicznych i in.

Jak na razie nie jest znany termin pojawienia się tego śmigłowca w produkcji.


Ponadto w latach 70. podejmowano próby stworzenia lekkiego śmigłowca. Do etapu makiety doszły prace nad projektem 5-miejscowego śmigłowca wielozadaniowego Jaszczurka. W połowie lat 70. powstały cztery kolejne projekty lekkich śmigłowców jednowirnikowych: Zięba 1, Zięba 2, Sójka 1 i Sójka 2. Żaden jednak nie wyszedł poza stadium projektu koncepcyjnego.

Jeden z takich lekkich śmigłowców-nielotów o nazwie Żurkowski ŻR-1 można oglądać w Newark Aircraft Museum w Wielkiej Brytanii.


P.M.

Ocena:  
( 1 )      znakomity :)
  Opinii:  

0

  

Dodaj swoją opinię