2015-01-18

Polskie samoloty w Rumunii [recencja]

Nakładem Wydawnictwa Stratus ukazał się kolejny tom z serii wydawniczej „Polskie Konstrukcje Lotnicze”. Pozycja poświęcona jest polskim samolotom, ewakuowanym w 1939 roku do Rumunii.

Polskie Konstrukcje Lotnicze w Rumunii 1933 – 1946, Tom IV cz. 3 – to kolejna pozycja z rozpoczętej już kilkanaście lat temu serii wydawniczej. Tom poświęcony jest losom polskich samolotów ewakuowanych po kampanii wrześniowej 1939 roku do Rumunii, a także zakupionych przez to państwo lub produkowanych licencyjnie przez rumuński przemysł. Autorem tomu jest Dan Antoniu, uznany rumuński historyk lotnictwa, a książka to efekt kilkuletniej pracy autora, a także innych osób, zaproszonych przez wydawnictwo do współpracy. Są wśród nich tak znani historycy lotnictwa, jak m.in. Andrzej Glass czy Andrzej Morgała, a także tłumacze (również znawcy tematu) – Radu Brinzan i Michał M. Mietelski, bo książkę tłumaczono najpierw z języka rumuńskiego na angielski, następnie z angielskiego na polski. Wydawca – jak tłumaczy w słowie wstępnym – nie dotarł do osoby, która byłaby w stanie dokonać fachowego przekładu bezpośrednio z języka rumuńskiego na polski. To jeden z przykładów dbałości wydawnictwa o wysoki poziom merytoryczny książki.

W twardej oprawie znajdziemy ponad 270 stron formatu A4, zapełnionych tekstem oraz dużą liczbą – blisko 600 – czarno-białych, unikalnych, w większości nigdy wcześniej niepublikowanych i starannie opisanych fotografii. Teks uzupełniają tabele, przedstawiające syntetycznie dane dotyczące w zasadzie wszystkich ewakuowanych samolotów (znaki bądź numery boczne polskie i rumuńskie, daty oraz przyczyny kasacji i inne). Książka zawiera także pomocny, lotniczy słowniczek rumuńsko-polski oraz rumuńskie stopnie wojskowe i ich polskie odpowiedniki.

Zasadnicze rozdziały tomu dotyczą samolotów myśliwskich, bombowych, obserwacyjnych, szkolnych, sportowych, turystycznych i szybowców oraz komunikacyjnych. W ramach wprowadzenia przedstawiono relacje polsko-rumuńskie w latach 1920-1939 autorstwa Dana Antoniu oraz Wojciecha Mazura.





Samoloty myśliwskie polskiej konstrukcji, które pod koniec 1939 roku zostały ewakuowane do Rumunii to 14 PZL P.7a oraz 45 P.11a oraz P.11c. W 1933 roku Rumuni zakupili też w Polsce 50 egzemplarzy P.11b oraz licencję na produkcję „jedenastek” – budowali je pod oznaczeniem I.A.R.-PZL P.11f. Zakłady I.A.R. prowadziły także licencyjną produkcję nowszego niż P.11 myśliwca – PZL P.24. Wiele z tych samolotów myśliwskich wzięło udział w walkach, ostatnie egzemplarze były eksploatowane do 1948 roku.

Na lotniskach naszego południowego sąsiada w 1939 roku wylądowało także kilkadziesiąt polskich samolotów bombowych, które następnie wcielono do służby. W ten sposób rumuńskie lotnictwo wojskowe pozyskało 21 „Karasi” (PZL 23.A oraz 23.B) oraz 30 „Łosi” (PZL.37A/B). „Karasie” podobnie jak myśliwce służyły do 1948 roku, ostatnie „Łosie” zniszczono cztery lata wcześniej. W Rumunii znalazł się także prototypowy egzemplarz „Suma” (PZL.46, rozwinięcie „Karasia”), który 26 września 1939 roku wylądował na lotnisku mokotowskim, wykonując lot w ramach słynnej „misji majora Galinata”.

We wrześniu 39 do Rumunii ewakuowano ponad 40 samolotów obserwacyjnych: RWD-14 „Czapla”, Lublin R-XIII, Lublin R-XIV oraz jeden egzemplarz LWS-3 „Mewa” (prototyp). Część z nich wpadła w ręce Sowietów, ostatnie skasowano z powodu zużycia w 1946 roku. Rok dłużej w służbie pozostawały RWD-8 – samoloty szkolne, których w Rumunii znalazło się niemal 70, wraz z kilkudziesięcioma (tu dane są niespójne) PWS-26. Oba typy były wykorzystywane do szkolenia pilotów wojskowych oraz cywilnych. W rozdziale poświęconym samolotom szkolnym wymieniony jest jeszcze Potez 25, który jednak z uwagi na stopień zużycia oraz awaryjność szybko został przez Rumunów skasowany.





Ewakuacja dotyczyła nie tylko lotnictwa wojskowego. W 1939 roku, głównie we wrześniu, na południe odleciało ponad 50 samolotów sportowych, turystycznych i szybowców, m.in. RWD-13, RWD-15, RWD-17, RWD-21 oraz motoszybowiec „Bąk” II. Na podstawie przywiezionej z Polski dokumentacji w warsztatach szkoły szybowcowej w Braszowie zbudowano ponad 20 szybowców WWS-1 „Salamandra”. Samoloty komunikacyjne, jakie trafiły do Rumunii, to Fokker F-VIIB/3m, PWS-24bis, Junkers Ju-52/3m, Douglas DC-2, Lockheed Electra L-10A i L-14H i Potez 62. Łącznie było ich poniżej 20, niektóre z nich należały do PLL LOT (utworzone przed wojną połączenie Warszawa-Bukareszt było pierwszą zagraniczną trasą polskiego przewoźnika, który na lotnisku w stolicy Rumunii utrzymywał własny personel i dysponował własnym hangarem z zapleczem obsługowym). Żadna z tych maszyn nie wróciła do Polski. Ciekawostką jest Potez 62, który znalazł się w zestawieniu, mimo że należał do linii Air France, w chwili wybuchu wojny znalazł się w Polsce, skąd trafił do Rumunii.

Zakończenie książki stanowi aneks, zawierający opis znaków państwowych lotnictwa Rumunii w latach 1912-1947 oraz rumuńskie dokumenty dotyczące ewakuacji. Niezwykle ciekawy, choć krótki, jest jednak rozdział przedostatni: dotyczący powojennej rewindykacji samolotów z Rumunii. Jak zauważa jego autor Andrzej Glass, z odzyskania części samolotów zrezygnowaliśmy niestety z powodów politycznych. O rewindykację nie występowały PLL LOT ani wojsko, tłumacząc to znacznym wyeksploatowaniem ewakuowanych w 1939 roku samolotów.

Dziś możemy oglądać jedynie dwa z zaledwie pięciu samolotów, które zdołały przetrwać wojenną zawieruchę i z ziemi rumuńskiej wróciły do ojczyzny. Oba znajdują się w zbiorach Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie: to piękny, czerwono-srebrny RWD-13 (SP-BNU) oraz jeden z trzech ewakuowanych RWD-21 (SP-BPE). Pozostałe trzy odzyskane RWD-13 skasowano. Decyzja o ich kasacji była decyzją polityczną, nie wynikała ze stanu technicznego samolotów.





Polskie Konstrukcje Lotnicze w Rumunii 1933 – 1946
Tom IV cz. 3

Autor(rzy): Dan Antoniu
Ilustrator:
ISBN: 978-83-63678-67-8
Data wydania: 2014-12-03
Seria: PKL
Numer Katalogowy No. PKL 4-3
Kategoria Nowe
Format A4 Twarda
Stron 272 (0 kolor)
Cena: 119 PLN






Książka do nabycia na stronie Wydawnictwa Stratus

Sławomir Kasjaniuk
fot. autor

Ocena:  
( 9 )      bardzo słaby
  Opinii:  

3

  

Dodaj swoją opinię

Utworzony: 2017-04-22 06:39:22 ~~Cesmah~~

New Healthy Man Complaints viagra Doxycycline 40 Mg Online Buy Tadacip 20 viagra Cialis Dose Recommandee Cialis Prix 10mg online pharmacy Propecia 0.3 Antibiotics Quick Wothout Prescription Cheap Cialis Buy Generic Cialis Online Canada Comprar Cialis 20mg cialis Propecia O Proscar Amitriptyline Overnight viagra Amoxicillin Used To Treat Chlamidia Cialis 5mg Medicament accutane 20mg bestellen rezeptfrei Cialis Tabs Amoxicillin Pediatric Dosage viagra prescription Kamagra 100mg Oral Gel Anuncios De Kamagra Buy Cialis Propecia Flussig Buy Fluoxetine 20mg In Canada Cheap Cialis Can I Drink Alcohol With Cephalexin Le Meilleur Generique Du Cialis cheap cialis Wellbutrin Xl 300 Mg Buy 30 Mg Accutane From Canada Online viagra Cephalexin Perkacet Interactions Side Effects Acheter Viagra Forum Cheap Viagra Discount Bentyl In Internet Medicine Buy Cheap Lasix Online viagra Super Viagra Online Prevacid Buy One Get One Rebate cialis online pharmacy Buy Kamagra Viagra Prix Cialis 20mg Boite 8 order paroxetine without prescription Pruflox Order Now Macrobid Bacterial Infections Amex Accepted cialis Can I Take Metamucil With Amoxicillin Cialis Tratamiento Cancer buy viagra online Cephalexin And Indications And Uses Boutique Cialis cialis online pharmacy Brandlevitra On Line Comprare Cialis Originale buy kamagra jelly india Cialis Marque Viagra Senza Ricetta Online acheter propecia paris Taladafil 20mg Miami

Utworzony: 2017-04-01 07:15:49 ~~Cesmah~~

Reviews For Best Place To Buy Nolvadex Levitra Tab 20mg Levitra Belgien Kaufen Sertraline Overdose Buy Clomid Online Usa Buy Vigra Cialis Con Dapoxetina cialis Good Site To Buy Viagra Baclofene Apnee Du Sommeil Priligy Dapoxetine Buy Viagra Uk Online Erfahrungsbericht Viagra 100 Where To Buy Accutane Tadalis Sx Soft Canada Online Pharmacy Canada Pharmacies Online Dapoxetine Priligy Price Keflex No Rx Correct Dose For Amoxicillin Levitra Price Check Impact Levitra Cialis Viagra Combo Pack Cheap Prozac 20mg Viagra Super Aktiv Viagra Frau Bericht Cheap Propranolol No Rx Finasteride Usa Price Quick Shipping Free Shipping Levaquin Medicine Online Overseas viagra online prescription Discount On Line Macrobid Need Website Express Delivery Tadalafil 40mg Propecia For Men Vancomycin Brand Viagra Hawaii Cheap Vibramycin Samples Acheter Cialis En Tunisie Levitra Farmaco Equivalente Mail Order Deltasone Viagra Naturale Farmacia Does Amoxicillin Treat Clymidia Cheap Lasix Pill Kamagra Uk Next Day Delivery Propecia Sin Receta Buy Generic Accutane Prevacid Online Canada

Utworzony: 2016-11-03 20:12:42 ~~Spartiata~~

Książka super! Absolutny TOP. Marzy mi się że kiedyś będę ją miał na własność... Ale ta cena... Nie wiem czy chodzi o niski nakład, czy co? Nie stać mnie... Nie wiem jak w tym przypadku, ale jak widziałem inne książki z tej serii to wydane na badziew papierze. Wyprostujcie mnie jakby co, bo jeśli to wydanie na kredowym papierze, to będę głosował, ale na nią odłożę, hej