2007-09-06

MiG-21 – naddźwiękowy ołówek

22 lipca 1964 r. nad Warszawą z hukiem odrzutowych silników przemknęły nowe myśliwce wprowadzone do uzbrojenia polskich sił powietrznych. Smukłe, lśniące samoloty o nowoczesnej sylwetce, z niespotykanym wcześniej w Polsce skrzydłem typu delta, wzbudziły zrozumiałe zainteresowanie.

MiGi-21, bo o nich mowa, przez pilotów przezwane wkrótce „ołówkami”, weszły na wyposażenie naszego lotnictwa w 1963 r. (pierwsze egzemplarze pojawiły się pod koniec 1962 r.). Fakt ten poprzedzony był przeszkoleniem 15 polskich pilotów w Związku Radzieckim w listopadzie 1961 r.

Pierwsze egzemplarze MiGów-21 w wojsku polskim reprezentowały wczesną wersję rozwojową samolotu oznaczoną F-13. Były przystosowane do przenoszenia kierowanych pocisków rakietowych i uzbrojone w jedno działko. Skromne wyposażenie umożliwiało prowadzenie działań raczej w dzień, w sprzyjających warunkach atmosferycznych. Wkrótce jednak dołączyły do nich myśliwce przechwytujące drugiej generacji MiG-21PF. Od poprzedników różniły się m.in. lepszym uzbrojeniem, silnikiem R-11F2-300 o zwiększonej sile ciągu oraz zabudowanym na pokładzie celownikiem radiolokacyjnym RP-21 Sapfir. Dzięki nowemu systemowi radiolokacyjnemu i celowniczemu MiG-21PF mógł działać w trudnych warunkach pogodowych, także w nocy. Jeszcze wyższym standardem charakteryzowała się kolejna wersja rozwojowa samolotu wprowadzona do uzbrojenia na początku lat 70-tych – MiG-21PFM. Z uwagi na charakter samolotu – myśliwiec przechwytujący – zastosowano w nim ulepszony radiolokator RP-21M. Radiolokator służył do poszukiwania i śledzenia celów powietrznych w różnych warunkach atmosferycznych i w nocy, bez konieczności uzyskania kontaktu wzrokowego z celem i pomocy stacji naziemnych. Antena urządzenia umieszczona została w radioprzezroczystym stożku wlotowym o zwiększonych wymiarach. Samolot wyposażono w katapultowy fotel KM-1 o nowej konstrukcji. Napęd stanowił zmodernizowany silnik R-11F2S-300, przystosowany do systemu nadmuchu klap (SPS), poprawiającego charakterystyki startu i lądowania. Z istotnych cech wyróżniających standard PFM zauważyć można jeszcze nowy kształt i wielkość statecznika pionowego, podwozia, wbudowanie dodatkowego zbiornika paliwa za kabiną paliwa i rozszerzenie wachlarza uzbrojenia przenoszonego przez samolot. Dzięki tym i wielu innym, drobniejszym modyfikacjom wersja PFM charakteryzowała się lepszymi parametrami taktyczno-technicznymi od poprzedników i była używana w polskim lotnictwie do końca lat 90-tych.

Od początku lat 70-tych polskie wojska lotnicze otrzymywały też samoloty myśliwskie MiG-21 kolejnych generacji: trzeciej (MiG-21M, MiG-21MF) i czwartej (MiG-21bis). Wprowadzane powszechnie do uzbrojenia różnych armii myśliwce trzeciej generacji otrzymały unowocześniony system radiolokacyjny, zwiększony zbiornik paliwa na kadłubie, stałe działko pod kadłubem i cztery punkty mocowania uzbrojenia na belkach podskrzydłowych. Wprowadzono nowy rodzaj autopilota AP-155M o zwiększonych możliwościach.

Używane w Polsce jeszcze po roku 2000 samoloty MiG-21bis posiadały nowoczesny, ekonomiczny i wydajniejszy silnik R-25-300, zapewniający lepsze osiągi. Samolot otrzymał nowe wyposażenie, m.in. zmodernizowany system radiolokacyjny RP-22SMA, ulepszone systemy nawigacyjne i naprowadzania na cel powietrzny oraz przyrządy celownicze. Do prowadzenia powietrznej walki manewrowej na małych odległościach służyły kierowane pociski rakietowe klasy „powietrze-powietrze” – ich brak dotkliwie odczuli piloci MiGów w czasie wojny wietnamskiej. Zbiornik paliwa na kadłubie został powiększony w celu dalszego zwiększenia zasięgu myśliwca. Zewnętrznie MiG-21bis niewiele odróżnia się od wersji poprzednich, jednak w kwestii wyposażenia i uzbrojenia dokonano w nim poważnych zmian. Samolot był znacznie doskonalszy od wersji o niższych standardach wprowadzonych wcześniej do uzbrojenia i zyskał charakter samolotu wielozadaniowego, mogącego skutecznie niszczyć cele naziemne (wariant wyposażony w radiotechniczny system bliskiej nawigacji).

Do trzeciego pokolenia „ołówków” należała również wersja rozpoznawcza nosząca oznaczenie MiG-21R, przystosowana do przenoszenia pod kadłubem zasobników z lotniczymi urządzeniami do fotografii dziennej lub nocnej. Samoloty w wersji rozpoznawczej mogły być również wyposażone w dodatkowe systemy radiolokacyjne, do obserwacji w podczerwieni itp. Dysponowały zwiększonymi zbiornikami paliwa. W praktyce bywały czasami wykorzystywane jako tradycyjne myśliwce bojowe (po demontażu specjalistycznego wyposażenia).

Do szkolenia pilotów latających na MiGach-21 służyły szkolno-bojowe, dwumiejscowe wersje o oznaczeniach MiG-21U, MiG-21US i MiG-21UM. Po dopracowaniu systemu katapultowania dwuosobowej załogi do produkcji seryjnej trafił najpierw MiG-21U. Samoloty szkolno-bojowe wyposażone w system nadmuchu klap SPS nosiły oznaczenie MiG-21US, a opracowane na bazie myśliwców bojowych trzeciej generacji – MiG-21UM. W lotnictwie polskim samoloty te pojawiały się kolejno.

Samolot myśliwski MiG-21 opracowany został jako szybki myśliwiec przechwytujący. Produkcję seryjną pierwszych wersji MiG-21F uruchomiono w 1958 r. Historia rozwoju samolotu od pierwszych prototypów do późniejszych wersji obfituje w liczne światowe rekordy, głównie prędkości. Uzyskiwanie dużych prędkości (powyżej dwukrotnej prędkości dźwięku) było jednym z podstawowych założeń konstrukcyjnych, przyjętych przez zespół Artioma Mikojana i Michaiła Gurewicza. Założenie to było efektem doświadczeń, jakich dostarczyła wojna koreańska. Po licznych próbach trójkątny kształt płata skrzydła w połączeniu z układem klasycznym (skośne, płytowe usterzenie poziome) przyjęto jako optymalny dla szybkiego, lekkiego myśliwca. Dzięki wysokim osiągom i własnościom bojowym MiG-21 był w pełni konkurencyjny z porównywalnymi samolotami państw zachodnich. Oprócz Związku Radzieckiego używało go ponad 30 państw na całym świecie. Czechosłowacja i Indie prowadziły licencyjną produkcję myśliwca, jego kopia powstawała w Chinach. Uczestniczył w licznych konfliktach zbrojnych (w wojnie wietnamskiej, konflikcie pakistańsko-indyjskim, wojnie bliskowschodniej w 1973 r.).

W Polsce pierwsze samoloty MiG-21F-13 pojawiły się zimą 1962 r., natomiast ostatni lot na MiGu-21bis wykonano 41 lat później. Przez długi czas stanowiły trzon sił powietrznych. Łącznie zakupiono w Związku Radzieckim około 580 egzemplarzy w 10 wersjach (ok. 470 bojowych: F-13, PF, PFM, M, MF, bis; prawie 80 szkolno-bojowych: U, US i UM oraz ponad 30 rozpoznawczych – R). W latach 90-tych MiGi-21, wobec pojawienia się samolotów myśliwskich kolejnych generacji, nie były już samolotami nowoczesnymi i konkurencyjnymi, zdolnymi podjąć równorzędną walkę powietrzną. Przez wiele lat stanowiły jednak nieodłączny element polskiego nieba (zwłaszcza nad Poznaniem i Malborkiem, gdzie były intensywnie użytkowane). Na samolocie swoje doświadczenia lotnicze zdobywała bardzo duża liczba naszych pilotów. Wobec zakończenia resursów polskich MiGów-21 Dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej w grudniu 2003 r. wydał rozkaz całkowitego zaprzestania wykonywania lotów i szkolenia na samolotach tego typu. Jednostki posiadające na stanie MiGi-21 wykonały ostatnie loty i ostatecznie pożegnały się z maszynami. Część zachowanych egzemplarzy zdemobilizowanych MiGów-21 różnych wersji zasiliło ekspozycje muzealne, zbiory prywatnych kolekcjonerów i wielbicieli lotnictwa, pojawiły się także jako pomniki i reklamy.


Podstawowe dane taktyczno – techniczne:
(wersje F-13 / PFM / MF / bis)

załoga: 1 pilot
konstrukcja: jednosilnikowy, metalowy średniopłat o skrzydłach trójkątnych
podwozie: trójkołowe chowane
napęd: R-11F-300, ciąg maks. 5750 kG / R-11F2S-300 ciąg maks. 6175 kG / R-11F2SK-300, ciąg maks. 6180 kG / R-25-300, ciąg maks. 9500 kG
długość (bez stożka wlotowego): 13,46 / 13,58 / 13,58 / 13,58 m
rozpiętość: 7,15 / 7,15 / 7,15 / 7,15 m
wysokość: 4,10 / 4,13 / 4,13 / 4,13 m
masa własna: 4980 / - / 5350 / 5350 kg
masa całkowita (do lotu przechwytującego): 7370 / 7750 / 8200 / - kg
prędkość maksymalna: 2125 / 2175 / 2175 / 2230 km/h
prędkość wznoszenia: - / - / - / 120 m/s
pułap: 19000 / 19000 / 19000 / 19000 km
zasięg: 1100-1600 km
uzbrojenie:
F-13: 30 mm działko NR-30 w prawej dolnej części kadłuba, zapas amunicji 60 nabojów, uzbrojenie podwieszane na dwóch węzłach podskrzydłowych w różnych wariantach – kierowane i niekierowane pociski rakietowe, zasobniki z niekierowanymi pociskami rakietowymi lub bomby lotnicze o masie do 500 kg (różne warianty);
PFM: brak działka, uzbrojenie podwieszane jw., dodatkowo pociski rakietowe naprowadzane radiolokacyjnie, zasobnik z 23 mm działkiem GSz-23;
MF: stałe dwulufowe 23 mm działko GSz-23Ł, zapas amunicji 200 nabojow, uzbrojenie podwieszane jw. na czterech belkach podskrzydłowych;
bis: jak MF, dodatkowo pociski klasy „powietrze-powietrze” do prowadzenia manewrowej walki powietrznej na bliskim dystansie.
sk

Ocena:  
( 47 )      nie oceniany
  Opinii:  

1

  

Dodaj swoją opinię

Utworzony: 2015-10-29 15:31:45 ~~thanks~~

thanks for sharing with us that awesome artilcle you have amazing blog.
new year 2016
happy new year 2016
feliz año nuevo 2016
feliz año 2016
imagenes de año nuevo 2016 happy new year 2016 images
new year 2016 images