2016-08-23

Jarosław Janowski: Od Prząśniczki do Fregaty

Jarosław Janowski był jednym z najwybitniejszych i najbardziej uzdolnionych polskich konstruktorów lotniczych po drugiej wojnie światowej, znanym w świecie jako twórca pierwszego, zbudowanego od podstaw w powojennej Polsce, udanego samolotu amatorskiego, legendarnej J-1 Prząśniczki, zbudowanej w domowych warunkach w 1970 roku.

Jarosław Janowski urodził się w Lutomiersku pod Łodzią 7 marca 1943 roku. Już w wieku 11 lat rozpoczął budowę modeli latających i dwa lata później, w 1956 roku, wygrał Mistrzostwa Polski w kategorii modeli szybowców A1. Nie rozstając się z modelarstwem, w 1959 roku rozpoczął praktyczne szkolenie szybowcowe w Aeroklubie Łódzkim na lotnisku w Aleksandrowie.

Oprócz modelarstwa i latania na szybowcach budował również aparatury do zdalnego sterowania, na tyle udane i cieszące się popytem, że ze zgromadzonych z ich sprzedaży funduszy mógł zrealizować swoje wielkie młodzieńcze marzenie: budowę własnego amatorskiego samolotu. W ówczesnych warunkach PRL-u był to pomysł szalony. Dochodziła do tego idea taniego latania i koncepcja samolociku łatwego w budowie i eksploatacji, praktycznie dla każdego chcącego latać. Przyszłość w pełni potwierdziła słuszność tej idei. Samolot powstał w prywatnym mieszkaniu Państwa Janowskich. Jego budowa, oblot i dalsze perypetie związane z rejestracją przeszły do legendy, stając się m.in. kanwą fabularnego filmu „Wysokie loty” w reżyserii Ryszarda Filipskiego. Jednomiejscowa Prząśniczka była z powodzeniem eksploatowana przez twórcę do końca lat 70-tych i obecnie znajduje się w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.

Sukces w budowie własnego samolotu umożliwił Jarosławowi Janowskiemu uzyskanie pracy w biurze konstrukcyjnym WSK PZL Okęcie i współpracy z wybitnymi konstruktorami i pilotami doświadczalnymi. Samolot Prząśniczka był pierwszym po wojnie samolotem amatorskim, który przeszedł oficjalne próby w locie w Instytucie Lotnictwa. Na podstawie planów, na całym świecie wybudowano kilkanaście sztuk tego samolotu. Rozwijając idee Prząśniczki, powstała kilka lat później jej uproszczona jednokołowa wersja J-2 Polonez z silnikiem od samochodu Trabant. Również na podstawie planów powstało kilkanaście egzemplarzy tego samolotu, zbudowanych w amatorskich warunkach.

Kolejnym dziełem Jarosława Janowskiego by samolot J-3 Eagle z laminarnym profilem, przeznaczony do dalekich przelotów. W końcu lat 70-tych i na początku 80-tych Jarosław Janowski zaprojektował i rozpoczął budowę dwumiejscowego samolotu do szkolenia w aeroklubach J-4 Solidarność. Wprowadzenie stanu wojennego w Polsce w 1981 roku przerwało ten projekt. Samolotu nigdy już nie skończono. Wraz z przemianami politycznymi i powstawaniem firm polonijnych, 1 października 1982 roku Jarosław Janowski wspólnie z Sobiesławem Zasadą, znanym kierowcą rajdowym, zakładają firmę polonijną zagraniczną „Marco Electronics”. Powstaje kolejna, tym razem już w pełni nowoczesna konstrukcja motoszybowca laminatowego J-5 Marco, nieoficjalnie oblatana przez konstruktora. Był to pierwszy całkowicie kompozytowy samolot polski. Jednocześnie firma „Marco Electronics” z siedzibą w Łodzi, była pierwszą prywatną fabryką lotniczą w historii krajów komunistycznych.

Pod koniec 1991 roku wspólnie z pilotem oblatywaczem Januarym Romanem, Jarosław Janowski założył nową firmę „I AND AS AERO DESIGN”, projektując i budując kolejną konstrukcję opartą na poprzednich doświadczeniach, J-6 Fregata – motoszybowiec kompozytowy z pchającym śmigłem przeznaczony do sprzedaży na rynku amerykańskim. Konstrukcja ta, wykorzystując najnowsze osiągnięcia technologii budowy i napędu, stała się m.in. bazą, na której budowane są bezpilotowe samoloty zwiadowcze „Hertie” używane przez RAF obecnie. Od kilku lat płatowce J-6 budowane są w tym celu na bazie licencji w Wielkiej Brytanii. Jest to bezprecedensowy wypadek w całej historii polskiego przemysłu lotniczego. Dzięki uporowi i pracy Jarosława Janowskiego i jego współpracowników, a nade wszystko wsparciu i oddaniu małżonki Pani Bożeny Janowskiej, firma rozrasta się otwierając nowe perspektywy rozwoju. Powstają nowe koncepcje, m.in. dwumiejscowej wersji J-6, motoszybowca o wysokich osiągach, wybitnie wysokiej ekonomii i wygodnej eksploatacji oraz bezpieczeństwie latania. Niestety, nieuleczalna choroba konsekwentnie odsunęła w ostatnim okresie Jarosława Janowskiego od realizacji tego ostatniego zamierzenia.

Jarosław Janowski zmarł 11 sierpnia 2016 roku.

Tekst: Piotr Gawłowski na podstawie tekstu Jarosława Janowskiego „Moje samoloty od J-1 do J-6”

Źródło: Aeroklub Łódzki

Ocena:  
( 8 )      znakomity :)
  Opinii:  

0

  

Dodaj swoją opinię