2008-09-27

Gripen – szwedzki wariant trzeciej drogi

Wielozadaniowy myśliwiec JAS-39 Gripen jest następcą samolotów Draken i Viggen. Liczbą zamówionych egzemplarzy (236, ok. 200 wyprodukowanych) ustępuje on nadal poprzednikom, uwzględniwszy jednak aktualnie stosowane współczynniki wymienialności generacyjnej maszyn już teraz odniósł on sukces rynkowy.

Szwedzki wariant „trzeciej drogi”

Decydujące znaczenie miały tu racjonalne wymogi i założenia projektowe myśliwca mającego stanowić podstawę systemu obrony powietrznej państwa o umiarkowanych możliwościach. Filozofia jego powstania odbiega więc znacząco od amerykańskich i rosyjskich analogów, tworzonych jako trybiki kosztownej i wymagającej machiny bojowej budowanej dla dominacji supermocarstw. Gripen nie jest też skrojony pod potrzeby potęg europejskich rozdartych pomiędzy ograniczonymi możliwościami a tęsknotą za imperialną przeszłością. Szwedzka konstrukcja to samolot stosunkowo tani i praktyczny, zarazem nowoczesny przez wykorzystywanie podzespołów czołowych światowych producentów. Dzięki temu Saab mógł jak dotąd sprzedać swój produkt 4 odbiorcom zagranicznym, co pozytywnie kontrastuje chociażby z brakiem sukcesów eksportowych Dassault i jego bardziej skomplikowanego, ale nieporównanie droższego Rafale.

Przypuszczalnie gdyby nie siła nieformalnych nacisków, samolot ten znalazłby miejsce we flotach powietrznych kolejnych państw. Absurdem byłoby jednak tłumaczenie niepowodzeń handlowych wyłącznie polityką. W istocie oferowane obecnie warianty myśliwców F-16, Mirage 2000, a nawet MiG-29 prezentują bardzo wysoki poziom techniczny. Coraz większego znaczenia nabierają kwestie kompleksowości oferty, korzyści gospodarcze i naukowe, ważnym atutem pozostają koszty zakupu i eksploatacji.

Gripen, którego główną zaletą była jak dotąd największa spośród lekkich myśliwców generacji 4 – 4,5 „kompaktowość”, zaczął odstawać od konkurencji pod względem parametrów, takich jak: promień działania, ilość i jakość przenoszonego uzbrojenia, osiągi jednostki napędowej czy awioniki pokładowej i radaru. Co gorsza rodzime siły powietrzne podjęły decyzję o redukcji użytkowanych maszyn do ok. 100 egz., co w praktyce mogło przełożyć się na sprowadzenie producenta do roli wykonawcy modernizacji.

Odpowiedzią Saaba na te niekorzystne trendy jest, podobnie jak u konkurencji, radykalne odświeżenie sztandarowego produktu. Zaprezentowany w kwietniu br. demonstrator technologii ma być krokiem do stworzenia samolotu o nazwie Gripen Next Generation (N/G), który to wg zapewnień producenta zaoferuje skokowy wzrost parametrów wobec poprzednika. Pod względem stopnia ingerencji w konstrukcję i zastosowanych rozwiązań technicznych stanie on obok takich samolotów jak F-16E/F, F-18E/F, MiG-35.

Pośród wielu, głównie obiecywanych, udoskonaleń najważniejsze to: nowy silnik GE F414G dający właściwości supercruise o ciągu z dopalaniem 97,86kN (dotychczasowy RM12 – 80,5kN); powiększenie zasięgu, dzięki zwiększeniu o ponad 1/3 ilości zabieranego paliwa, uzyskane przez przekonstruowanie i wzmocnienie podwozia; zwiększenie ilości punktów podwieszeń uzbrojenia do nawet 10 i radar Saab-Thales z anteną AESA. Dalszym, wszechstronnym udoskonaleniom ma zostać poddane środowisko pracy pilota, awionika będąca już teraz jedną z najmocniejszych stron konstrukcji. Rozwijane mają być też systemy samoobrony, walki elektronicznej, łączności i transmisji danych.


Dawid stawiający czoła Goliatom

Obecnie najbardziej „medialnym” kontraktem, ale i budzącym realne zainteresowanie producentów, jest indyjski przetarg MMRCA (126 + opcja na 64). Gripen spisywany jest tu przez wielu na straty. Specjaliści uzasadniają to siłą i wpływami konkurentów: wieloletnią i udaną współpracą z Rosjanami (MiG), zyskami politycznymi będącymi następstwem przyjęcia oferty amerykańskiej (Boeing, Lockheed Martin), czy wreszcie korzyściami dla przemysłu dzięki szerokiemu dostępowi do technologii europejskich konkurentów (Dassault, Eurofighter). Za największą przeszkodę uważa się opracowywaną od 1983 roku rodzimą konstrukcję Tejas, będącą w istocie żywym dowodem nieporadności hinduskiego przemysłu. Główne jak dotąd efekty programu LCA to zaledwie kilka latających prototypów i burzliwa dyskusja w kręgach hinduskich decydentów. Możliwe więc, że po wyprodukowaniu ograniczonej partii seryjnej, samolot powieli losy swego poprzednika – Maruta lub co gorsza niedopracowanego czołgu Arjun. Przed skreśleniem Szwedów warto pamiętać też o lokalnej „specyfice”, czyli równoległym wykorzystywaniu wielu typów samolotów o podobnych charakterystykach. Wbrew bezkrytycznym zachwytom wielu ekonomistów nad Indiami atutem Gripena dla samych zainteresowanych pozostanie cena i niskie koszty obsługi jednosilnikowej maszyny.

Ewentualne niepowodzenie w Azji może zostać istotnie zrekompensowane mniej spektakularnymi, lecz znaczącymi kontraktami w Europie. Szczególnie ważne są potencjalne zamówienia Holandii, Norwegii i Danii, państw uczestniczących w programie JSF. We wszystkich przypadkach murowanym następcą wykorzystywanego obecnie F-16 wydawał się F-35. Stałe doniesienia o napotykanych problemach, trudnej kooperacji jak też opóźnieniach i wzroście kosztów programu wywołały jednak reakcje polityczne i zachęciły Saaba do zaoferowania atrakcyjnych cenowo i technologicznie kontrofert. Stawką są 3 kontrakty, na minimum 180 maszyn łącznie. Najważniejsza jest tu Holandia, której zaoferowano sprzedaż 85 myśliwców Gripen NG (E/F). W skład pakietu o wartości 8,2 mld USD i ponad 100 proc. pokryciu offsetowym wchodzą też podprogramy serwisowe i szkoleniowe wraz z symulatorami. Co istotne, siły powietrzne już teraz ograniczają swoje zainteresowanie do wąskiego kręgu, w składzie którego są F-16 oraz F-35 i właśnie JAS-39. Rozstrzygnięcie rywalizacji pomiędzy konstrukcjami Lockheed Martina a Saaba spodziewane jest przed końcem 2010.

Kolejnym rynkiem zbytu może stać się Szwajcaria, poszukująca 30-35 maszyn dla zastąpienia F-5. Po wycofaniu z przetargu dotychczasowego faworyta – Super Horneta (F/A-18E/F miał uzupełnić maszyny serii C/D) w rozgrywce obok Gripena pozostają tylko Typhoon i Rafale. Szwedzki samolot zakończył już próby, jednak na ostateczną decyzję przyjdzie poczekać do połowy 2009.

Do oddzielnej grupy potencjalnych klientów należy zaliczyć kraje byłego bloku wschodniego, np. Czechy i Węgry. Kluczowy wydaje się tu być też ambitny zakup ok. 48 maszyn dla Rumunii, która ostatnio otrzymała ofertę LM. Gripen ma prawdopodobnie nie mniejsze szanse w małej i ubogiej Bułgarii, gdzie ambitne zamiary pozyskania Super Hornetów zderzą się zapewne boleśnie z realnymi możliwościami finansowymi państwa. Kolejnym polem walki pomiędzy Saabem a LM będzie Chorwacja. Ten wybór może nabrać charakteru rozgrywki z jednej strony o korzyści gospodarcze (szwedzkie wsparcie na drodze do UE) i militarne (USA i NATO). Jak na razie niewielki kraj otrzymał ofertę zakupu 12 Gripenów. Inną nadal dosyć mglistą opcją jest przetarg w Brazylii, która ostatnio bardziej zdecydowanie rozważa pozyskanie znaczącej partii myśliwców.

Saab Group ma szansę dotrzymać kroku swym potężnym konkurentom tylko pod warunkiem wsparcia ze strony uznanych kooperantów. Są to między innymi: GE, Rockwell Collins, Honeywell, Thales, Martin-Baker, Ericsson, Volvo. Co interesujące koncern, pomimo wątpliwości w kwestii siły przebicia i własnych niedostatków marketingowych, zdecydował się przejąć pełną kontrolę w utworzonej niegdyś z konkurencyjną BAE Systems strukturze Gripen International. O ambicjach firmy świadczy chociażby atrakcyjna oferta kooperacji przemysłowej zaprezentowana norweskiemu Kongsbergowi, jak też przesunięcie pierwszego lotu demonstratora z jesieni na maj. Stałej poprawie ulega też kwestia będąca do niedawna jednym z największych ograniczeń samolotu – niedostateczne dostosowanie do standardów NATO, a przede wszystkim bardzo skromny wybór przenoszonego uzbrojenia. Paradoksalnie słabsza pozycja rynkowa firmy może zaowocować większą otwartością na współpracę w zakresie dzielenia się zaawansowanymi technologiami i wspólnej produkcji podzespołów. Ostatecznym warunkiem sukcesu Gripena będzie jednak dotrzymanie obietnic zawartych w demonstratorze NG i wdrożenie ich do produkcji w terminie określonym na rok 2012.


Mariusz Szostak

Ocena:  
( 22 )      bardzo słaby
  Opinii:  

3

  

Dodaj swoją opinię

Utworzony: 2017-06-11 02:09:31 ~~Chaspaycle~~

Buy Cialis In Ireland viagra Vigria Discount Progesterone Medication With Next Day Delivery Overseas Buying Kamagra Online How to buy isotretinoin Riverside Acquistare Levitra Originale Cialis To Buy Online Keflex No Rx Needed Best Buy Zentel Buy Kamagra Online Vipps Pharmacy Canada Viagra Levitra 10mg Vs 20mg cialis online pharmacy Indian Drugs On Line Uses For Keflex viagra Cialis Ou Commander Cialis Infarto Viagra Online Stores Amoxicillin Side Effect Baby Hyper Purchase Generic Bentyl Dicyclomine Muscle Spasms Medication Tablet Cialis Online Cs Viagra Kaufen Wirkung Buy Orlistat Cheap Viagra Tablets Acheter Levitra Generique En France Get Viagra Overnight Propecia Pharmacy Viagra Potenzmittel Blog Amoxicillin 250 5 Infant Dosage levitra 20mg tablets mfg gsk Propecia Nistagmo Isotretinoin Mail Order Virginia Beach viagra Buy Prevacid Bulk Legally Stendra Order Now Tablets Next Day Propecia Order Online Cialis Viagra Generique Zithromax Teva cialis online pharmacy Viagra Gold Usa Baclofene Actualite Brand Cialis Cialis Propecia Priligy Similar Accutane Capsules Secure Worldwide Amoxicilina Internet Price Cialis Mexican Pharmacy No Imatation Buy Levitra 20mg Dosage For Amoxicillin 400 5ml

Utworzony: 2017-06-04 23:48:56 ~~Chaspaycle~~

Prix Plaquette Viagra Pill price levitra Vendo Viagra Torino Propecia Adsl cialis online Viagra Aus Der Turkei Viagura Mastar Card Cheap Viagra 100mg Buy now isotretinoin Levitra Agadir viagra online pharmacy Levitra Effetti Collaterali In Farmacia Priligy Drug Interactions Order Generic Propecia Tretinoin 20 20 Gm From India Cialis 40mg Professional For Sale Cialis Online No Discount Generic Levitra Amoxicillin Chronic Middle Ear Propecia Generic Buy Diflucan Without No Prescription Veterinary Cheap Cialis Online Legit India Cialis Pills Baclofene Surdosage Kjop Priligy Generic Propecia Kamagra Walmart Provera 5mg In Australia Propecia 1mg Cialis Generico Alfemminile Amoxicillin For Cats Purchase Cialis Viagra Requiere Receta Online Prescription For Valtrex Cheap Levitra Zithromax 750 Mg Chlamydia Nexium Online Order How To Get Accutane Progesterone Medication Secure Cialis Contraindicaciones Alcohol Strattera Versus Adderall Best Prices For Legal Levitra Cialis Viagra Pharmacie Buy Viagra Effetti Collaterali Del Cialis Buy Claravis Propecia Levitra In Usa Propecia Treatment Impotence Generique Propecia France Online Pharmacy Kamagra Cialis Precio De Venta Kamagra Acheter 100 Mg Low Price Cialis Aggrenox Vendita Cialis Net Buy Cialis Online Forum Ou Acheter Du Viagra Medi Meds Where Can I Buy Priligy Donde Comprar Cialis Generico Viagra Wikipedia Propecia Where To Buy Over Night Viagra Propecia Obesidad Buy Online Levitra Propecia Medical Propecia Cerebro Accutane Prices Viagra Express Shipping In New Jersey Buy Valtrex Generic Accutane Buy Cialis Barata Espana Prix Du Cialis En Algerie Cheapest Kamagra Propecia Tablet Overdose Fluoxetine Cheap Kamagra No Rx Propecia Genuine Amoxicillin Sensitive Enterococcus viagra Generic Secure Ordering Dutasteride Cash Delivery Cialis Non Prescription Buy Levitra Low Price Sinus Cephalexin Tomar Viagra Durar Mas Buy Propecia Fast Delivery Viagrabest Online Price Keflex Liquid Concentration Purchasing Levitra Amoxicillin The Right Dose Forseniors Comprar Cialis Mas Barato Priligy Venta En Usa Kamagra Jelly Wiki The Canadian Medstore Female Cialis Priligy Peut Р“р‰tre Pris Avec Cialis Levitra Australia Prices Best Generic Viagra Does Amoxicillin Cause Euphoria Osu Acquisto Levitra Viagra Online Prices Buy Prevacid Cialis Trial Packs Express Shipping Buying Levitra Online Prix Xenical 120 Levitra Cialis Viagra Compare Cost Propecia Amoxicillin Oral Suspension For Vets

Utworzony: 2017-05-21 10:48:52 ~~Roberpata~~

Effects Generic Cialis Cheapest Generic Acticin Drugs Internet Shop Viagra For Sale With Debit Card Kamagra Pharmacy Effetti Collaterali Propecia Albendazole Kamagra Online Fast Propecia Hipoacusia Zithromax Pimples Cheap Cialis And Viagra Priligy Usa Expedition Levitra Shop Erfahrung Generic Cialis Cialis Ingrediente Activo Kamagra Oral Jelly Online Australia How To Order Cialis Cheap Wellbutrin Tamoxifene Teva 20 Mg Buy Zoloft Online Reviews Of Propecia Use Amagra 50 Mg Buy Kamagra Ciprofloxacine 250 Mg Posologie Renova Cream Price Kamagra Online Pharmacy Buy Generic Plavix Online India