Cywilne statki powietrzne w rejestrze

Rejestr i ewidencję statków powietrznych prowadzi Wydział Rejestru Cywilnych Statków Powietrznych, prowadzący działalność w strukturze Departamentu Techniki Lotniczej Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Do rejestru wpisuje się samoloty, śmigłowce, szybowce, motoszybowce, balony i sterowce. Wpisowi do ewidencji podlegają samoloty ultralekkie i motolotnie. Potwierdzeniem wpisania statku powietrznego jest wydanie odpowiednio Świadectwa Rejestracji lub Świadectwa Ewidencji, a statkom nadaje się znaki rozpoznawcze. Pierwszego dnia 2009 r. w rejestrze było wpisanych 2148 statków powietrznych, a w ewidencji 497. Jako pierwszy w 2008 r. w rejestrze 4 stycznia został umieszczony samolot Piper PA-34 220T (SP-TBR, poz. rej. 4172), 17 stycznia wpisano pierwszy w ubiegłym roku śmigłowiec – Robinson R22 (SP-SKI, poz. rej. 512). Pierwszy w 2008 r. wpis w ewidencji, dokonany 21 stycznia, dotyczył samolotu ultralekkiego Ikarus C22 (SP-SMTA, poz. ew. 0454).


1 stycznia 2009 r. w Rejestrze Cywilnych Statków Powietrznych było wpisanych 2148 statków powietrznych, w tym: 1101 samolotów, 143 śmigłowce, 759 szybowców, 21 motoszybowców, 123 balony i jeden sterowiec. Większość z nich należy do aeroklubów i ośrodków szkolenia lotniczego: 303 samoloty, 604 szybowce, 21 balonów. 190 samolotów, 114 szybowców, 12 motoszybowców, 7 śmigłowców, 44 balony i 1 sterowiec to własność prywatna. W odniesieniu do roku poprzedniego ilość pozycji w rejestrze zmniejszyła się o 7 proc. – 1 stycznia 2007 r. wpisanych było 2309 statków powietrznych. Liczba samolotów zmniejszyła się z 1161 do 1101, szybowców z 837 do 759, motoszybowców z 32 do 21, a balonów z 136 do 123. Sterowiec bez zmian – wciąż figuruje 1 prywatny Cameron AS105 (SP-BSC).

W ciągu całego roku 2008 w Wydziale Rejestru wykonano około tysiąca wpisów, wykreśleń i zmian własności sprzętu. Wpisano 190 statków powietrznych: 122 samoloty, 24 śmigłowce, 31 szybowców, 3 motoszybowce i 10 balonów, a wykreślono 351: 182 samoloty, 24 śmigłowców, 109 szybowców, 14 motoszybowców i 22 balony.

W rejestrze wpisanych jest ponad 100 "Antków" (fot. Paweł Kliczka)

Najwięcej wpisów dotyczyło typów: wśród samolotów – Cessna 172/150/152 (odpowiednio 15, 14, 13); wśród śmigłowców – Robinson R44 (7), Eurocopter EC120 (6) i EC130 (5); wśród szybowców – SZD-9bis Bocian 1E, SZD-48-3 Jantar, SZD-50-3 Puchacz (po 4); wśród balonów Kubiczek BB-2GZ (3). Wpisano też po 1 egzemplarzu motoszybowców trzech typów: SZD-45 Ogar, Vivat L13 SDM i Ventus 2cT.

Wykreślono najwięcej: wśród samolotów – An-2 (25), Zlin 42 (19) i PZL-104 Wilga (17); wśród śmigłowców – Mi-2 (16); wśród szybowców – SZD-30 Pirat (24), SZD-24 Foka i SZD-36 Cobra (po 11); wśród motoszybowców – SZD-45 Ogar (9) oraz balonów – Tomi AX-7 i Cameron C-80 (po 2).

Pewne statki powietrzne pojawiły się w polskim rejestrze po raz pierwszy. Były to m.in. duże samoloty dyspozycyjne Bombardier Learjet 60XR (SP-CEZ) i Bombardier Global 5000 (SP-ZAK).

Kilka samolotów zostało wpisanych w kategorii "Specjalny". Wśród nich były m.in. Jabiru J430 (SP-YOT), Super Skybolt (SP-YMS), AT-4LSA (SP-YIA), 3 Zodiaki CH601 (SP-YPA, SP-YII i SP-YRB), Pop-Fox (SP-YSM) i Vans RV-10 (SP-YRV).

Wielu wykreśleń z rejestru dokonano "z urzędu", głównie z powodu braku powyżej dwóch lat świadectwa zdatności do lotu. W ten sposób wykreślono 294 statki powietrzne: 135 samolotów, 21 śmigłowców, 103 szybowce, 14 motoszybowców i 20 balonów. Były to głównie konstrukcje używane już od dziesięcioleci, takie jak np. samoloty Jak-12 z 1959 r. (SP-HKL) i CSS-13 z 1954 r (SP-FGC), szybowce SZD-12A Mucha 100 z 1959 r. (SP-3517, SP-3549), motoszybowce SZD-45A Ogar z 1974 i 1975 r. (SP-0005, SP-0006, SP-0010 i SP-0012), śmigłowce Mi-2 z 1978 r. (SP-SAS, SP-SDC i SP-SDH) oraz balon Cameron N-90 z 1985 r. (SP-BZI). Kilkanaście statków powietrznych zostało sprzedanych za granicę, co również wiąże się z wykreśleniem z polskiego rejestru, m.in. Zlin 42M (SP-ADC, SP-WID), PZL-104 Wilga (SP-AFL, SP-TZB), Wilga 2000 (SP-WHS), Cessna 182 (SP-KSI), Cessna 402 (SP-KFT) i Socata TB-10 (SP-KTD).

Zarejestrowany jako specjalny CSS-13 (fot. Lotnicza Polska)

W obrębie lotnictwa komunikacyjnego w rejestrze pojawiły się 2 samoloty spółki zależnej Centralwings typu Boeing 737-400 (SP-LLL, SP-LLK), skreślonych zostało 5 samolotów: 2 Boeingi 767-200 i 3 Embraery ERJ-145. Wpisano 2 nowe samoloty komunikacji regionalnej SAAB 340, które nabyli przewoźnicy Sprint Air (SP-KPU) i Sky Taxi (SP-MRC). Wykreślono samolot Boeing 757-200 (SP-FVR) zwrócony przez Prima Charter leasingodawcy oraz ATR-42-300 (SP-KEK) White Eagle Aviation.


W ewidencji samolotów ultralekkich i motolotni 1 stycznia 2009 r. wpisanych było 497 statków powietrznych, w tym 66 samolotów ultralekkich. Najpopularniejsze to 3Xtrim (7), WT9 Dynamic (7), Aeroprakt A-22 (6), TL-2000 Sting (3), TL-96 Star (3), Trophy TT2000 (3), CH Zodiac (2), Zenair CH-701 (2), Virus 912UL (2), SkyRanger (2) i EV-97 Eurostar (2). W ewidencji było wpisanych też 413 motolotni – najczęściej występowały Libre (71), Stranger (63), Jazz 2000 (57), Stratus (41) i Stream (18); 17 paralotni: Action (6), Reaction 29 (4), Sting 250 (2) oraz Rusha II 42, Synthesis, Plasma, Traper 29 i PPG (po 1) oraz 1 wiatrakowiec Verso Aviation Delta (SP-MSWO). Te ostatnie – paralotnie i wiatrakowce – mogą być wpisane na podstawie umotywowanego wniosku, nie są objęte obowiązkiem wpisu.

W 2008 r. do ewidencji wpisano 16 samolotów, w większości dwuosobowych: JK-05 Junior (SP-SMWD, SP-SOLO), SkyRanger (SP-SGLS, SP-SHOP), Aeroprakt A-22 (SP-SWLA, SP-SPIH). Poza tym wpisano również następujące samoloty: Ikarus C22 (SP-SMTA), 3Xtrim 450 (SP-SWIS), Titan Tornado II (SP-SWAL), Skylark DV1 (SP-SMAR), TL-2000 Sting (SP-SHOK), WT-9 Dynamic (SP-SHOT), CH601 Zodiac (SP-SZUT), Tulak Mikron (SP-SWLO), Virus 912UL (SP-SFLY) i Qualit 200L (SP-SYGT).

Samoloty ultralekkie wpisuje się do ewidencji (fot. Mirosław Szalkowski)

Wydział Rejestru prowadzi też ewidencję polskich statków powietrznych przebywających poza granicami kraju przez okres dłuższy niż 6 miesięcy oraz obcych statków powietrznych przebywających w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Na początku 2009 r. w Polsce przebywały 44 zagraniczne statki powietrzne, głównie samoloty ultralekkie, posiadające czeską rejestrację i latające turystyczno-rekreacyjnie: Zodiac CH601, Eurostar EV-97 i Sierra P2002, a także dwa motoszybowce: TST3 Alpin TM i D8 Staton Moby Dick. Na stałe w Polsce znajdują się 2 samoloty z rejestracją amerykańską – Cirrus SR22 i Boeing N2S-3; ukraińską – Super Petrel 100 i A-20 oraz po 1 z węgierską – PZL-104 Wilga 35A i niemiecką – Cessna 172H.

Za granicą przebywało 30 polskich statków powietrznych. Były to wykonujące usługi agrolotnicze w Portugalii i Sudanie samoloty An-2, M-18 Dromader i PZL-106 Kruk, a także wykonujący loty rekreacyjno-usługowe w Grecji An-2.


Według stanu na 1 stycznia 2009 r. najczęstszymi typami samolotów występującymi w rejestrze były Cessna 150/152/172/175/177 (łącznie 237), An-2 (125), PZL-104 Wilga (75), M-18 Dromader (60) i Jak-12 (38). Po jednym egzemplarzu wpisane były np. samoloty M28 Skytruck, Antonow An-28, M26 Iskierka, PZL-106 Kruk, PZL-111 Koliber, Jak-18 czy TS-11 Iskra (jedyna cywilna w Polsce).

Najczęściej występujące w rejestrze śmigłowce to Robinson R44 (39), Mi-2 (37), Eurocopter EC120/130/135/145 (łącznie 25) i W-3 Sokół (19). Po jednym zarejestrowano: Agusta A109E, Bell 407 i SW-4. Spośród 143 zarejestrowanych śmigłowców 103 to maszyny dyspozycyjne firm i instytucji, 20 to śmigłowce sanitarne (20 Mi-2, 1 W-3 Sokół i 1 Agusta A109E), 13 należy do WSK Świdnik (9 Mi-2, 3 W-3 Sokół i 1 SW-4), a 7 to własność prywatna: Robinson R-44 (2), Enstrom 280 (2) oraz Exec-162F, Bell-206B i Mi-2 (po 1).

Popularny w naszym kraju śmigłowiec Robinson R44 (fot. Lotnicza Polska)

Wśród szybowców w rejestrze przewodzą następujące typy: SZD-30 Pirat (137), SZD-51 Junior (90), SZD-9bis Bocian 1E (85), SZD-50-3 Puchacz (83) i SZD-48-3 Jantar (57). Po 1 egzemplarzu występują m.in. SZD-40 Halny, SZD-25A Lis, SZD-39A Cobra 17, SZD-8 Jaskółka, SZD-10bis Czapla, SZD-19-2A Zefir 2, SZD-37 Jantar 19 i SZD 54-2 Perkoz.

Najliczniej reprezentowane typy motoszybowców to SZD-45 Ogar (9), Vivat-L13 SDM (4) i Ventus 2cT (3). Pozostałe typy wpisane są po 1 egzemplarzu: Vivat, Semme S-10, PW-4 Pelikan, HK36TTS i ASH-25Mi.

Najwięcej balonów spośród 123 wpisanych do rejestru to balony produkcji firmy Cameron. 56 balonów to balony dyspozycyjne (reklamowe) firm i instytucji, 44 należy do osób prywatnych, 21 do Aeroklubu Polskiego, a 2 do ZHP. Jedyny zarejestrowany sterowiec „Piast” typu Cameron AS105 to własność prywatna.

Na podstawie:
Rejestr Cywilnych statków powietrznych 2008 r.
opr. Jerzy Liwiński – Ośrodek Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej ULC