2008-02-19

Akrobacja samolotowa

Współczesne latanie akrobacyjne na samolotach to swoisty taniec na niebie. Jest to latanie z prędkościami rzędu 400 km/h w pionach, czyli ponad 110 m/s i wykonywanie skomplikowanych układów figur. Prezentujemy na czym polega akrobacja samolotowa.


Fot. Lidia Wieczorkiewicz
Lot akrobacyjny wykonywany jest w ściśle określonym obszarze i jest to sześcian o podstawie 1000 m. Zawodnik wykonuje serie figur i ich kombinacji zawartych w katalogu Aresti. Jest to wykonywanie bardzo szybkich ewolucji w sposób uporządkowany, co tworzy wspaniałe widowisko.
W czasie wykonywanie figur akrobacyjnych niemal cały czas silnik pracuje na pełnej mocy. Sprawia to, że samoloty wykonują figury po stosunkowo małym promieniu przy prędkościach rzędu 300 - 400 km/h.

Akrobacja na zawodach

Rywalizacja sportowa pilotów akrobatów zawsze składa się z trzech części. Na początek wszyscy, muszą zaprezentować program kwalifikacyjny. Każdy z uczestników zna go już wcześniej, bo jest on publikowany z dużym wyprzedzeniem i można trenować jego wykonanie. Głównym zadaniem kwalifikacji jest wyłonienie najlepszych z najlepszych. Słabszych sędziowie po prostu nie dopuszczą do dalszych startów. W eliminacjach odpadają także akrobaci, którzy latają wyjątkowo niebezpiecznie.
Następnie zawodnicy przystepują do programu dowolnego. Każdy prezentuje to, co potrafi najlepszego. Wiązankę każdy z pilotów przygotowuje sam, a składają się na nią poszczególne figury punktowane w skali od zera do dziesięciu punktów.
Im wiązanka trudniejsza, tym jej wartość punktowa jest wyższa. Niektóre elementy wchodzące w skład programu są obowiązkowe. Sędziowie przyznają także punkty karne, które są naliczne m.in. za przekroczenie wyznaczonego do akrobacji obszaru.
Ostatnią częścią mistrzostw są programy nieznane - każdy wykonuje co najmniej dwa. Przygotowuje się je w ten sposób, że każda ekipa zgłasza swoje propozycje jednej figury, a sędziowie układają je w wiązanki figur. Każdy zawodnik losuje później program i musi go wykonać. Mniej doświadczeni piloci mają zazwyczaj spore problemy z poprawnym wykonaniem wiązanki nieznanej. Podobnie jak przy prezentacjach dowolnych, także i tutaj wyłaniany jest mistrz programów nieznanych.

Figury akrobacji lotniczej

Beczka - figura, w trakcie której samolot wykonuje obrót dookoła osi biegnącej wzdłuż kadłuba (czyli w kierunku lotu). Beczkę dzielimy na powolną (sterowaną) i szybką (autorotacyjną). Beczka powolna może być dodatkowo akcentowana, gdy po obrocie co 90 stopni pilot zatrzymuje na chwilę obrót maszyny (akcentuje). Uznawana jest za jedna z najtrudniejszych figur akrobatycznych.

Korkociąg - samolot wykonuje rotację po linii śrubowej w dół. Rzeczą istotną jest fakt, iż w tej figurze płaty są na nadkrytycznych kątach natarcia i następuje na nich zerwanie strug. Tym ważnym detalem korkociąg różni się od spirali, gdzie kąt natarcia jest poniżej krytycznego. W korkociąg pilot wprowadza maszynę poprzez tzw. przeciągnięcie. Wyprowadzenie maszyny z korkociągu polega na zahamowaniu rotacji sterem w kierunku odwrotnym do aktualnego obrotu i na oddaniu drążka sterowego od siebie. W korkociągu występuje znaczna utrata wysokości, na małej wysokości może się on zakończyć tragicznie. Typowy korkociąg zawiera trzy "zwitki", czyli obroty wokół pionowej osi.


Pętla - podczas wykonywania tej figury, maszyna wykonuje okrąg w pionie. W przypadku zwykłej pętli, z "zaciągniętym" sterem wysokości, pilot jest wciskany w fotel siłą dośrodkową. Znacznie trudniejsza jest pętla odwrócona, kiedy kabina znajduje się po zewnętrznej stronie okręgu. Przeciążenie jest największe w momencie wprowadzania tej figury i jej kończenia.


Świeca - polega na wykonaniu ostrego wznoszenia w pozycji zbliżonej do pionu, a pilot nie doprowadza do całkowitego wytracenia prędkości postępowej. Gdy spadnie ona do wartości minimalnej, pilot wyprowadza maszynę do lotu poziomego.


Ślizg na ogon - figura ta polega na wykonaniu ostrego wznoszenia w pozycji zbliżonej do pionu (podobnie jak świeca), jednak od niej różni się tym, iż pilot celowo doprowadza do wytracenia prędkości postępowej. Gdy spadnie ona do zera, dochodzi do ześlizgu na ogon. Zależnie od kierunku wychylenia steru wysokości ślizg na ogon może się odbyć w dwóch wariantach: przez łeb (to wtedy, gdy podczas ześlizgu pilot ster wysokości ściągnął "na siebie"), przez plecy (to wtedy, gdy podczas ześlizgu pilot ster wysokości wypchnął "od siebie"). Każdy ślizg na ogon kończy się lotem nurkowym, z którego pilot wyprowadza sterem wysokości. Ślizg na łeb przez plecy jest nieco trudniejszy do wykonania i mniej samolotów akrobacyjnych może go wykonać.

Padanie liściem - podczas wykonywania tej figury, maszyna traci wysokość pozbawiona niemal ruchu postępowego. Opada za pomocą głębokich ślizgów ze skrzydła na skrzydło.

Przewrót - sekwencje ruchów w tej figurze są następujące: samolot z lotu poziomego przechodzi do gwałtownego i stromego wznoszenia, potem obraca się o 180 stopni, pionowo nurkuje i ponownie wraca do lotu poziomego.

JUKA
Na podstawie: Wikipedia

Ocena:  
( 2 )      może być
  Opinii:  

0

  

Dodaj swoją opinię